Dünyanın en büyük sodalı gölü olan Van Gölü’nde yaşayan endemik tür inci kefalinin üreme göçü için kritik süreç yaklaşıyor. Her yıl 15 Nisan ile 15 Temmuz tarihleri arasında sodalı sulardan tatlı sulara göç eden milyonlarca balığın bu yolculuğu, havza ekosisteminin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıyor.
Nisan ayı itibarıyla başlayacak olan göç süreci, hem doğaseverler hem de bölge ekonomisi için önemli bir dönem olarak görülüyor. Bölgedeki binlerce yurttaşın geçim kaynağı olan inci kefali, geçen yıl yaşanan kuraklığın ardından bu yıl artan yağışlarla birlikte umutları yeniden artırdı.
“Derelerden su değil, balık akıyor”
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, inci kefalinin varlığını sürdürebilmesinin bu göçe bağlı olduğunu belirtti. Geçtiğimiz yıl Bendimahi, Karasu ve Deli Çay’da yaşanan debi düşüşünün üreme sürecini olumsuz etkilediğini hatırlatan Akkuş, bu yıl su seviyelerinde gözle görülür bir artış olduğunu ifade etti.
Akkuş, “İnci kefali artık Van’ı temsil eden ekolojik bir sembol hâline geldi. Üremek için akarsulara yönelen balıklar, yatakları doldurup taşıyor; o anlarda aşağı doğru su değil, adeta yukarı doğru balık akıyor,” dedi.
Türkiye üretiminin üçte birini karşılıyor
İnci kefalinin yalnızca ekolojik değil ekonomik açıdan da büyük bir değer taşıdığına dikkat çeken Akkuş, türün Türkiye’deki iç su balıkları üretiminin yaklaşık üçte birini karşıladığını ve binlerce kişiye geçim kaynağı sağladığını belirtti.
“En büyük tehdit: Kaçak avcılık”
Artan su seviyelerinin umut verici olduğunu ancak en büyük tehlikenin kaçak avcılık olduğunu vurgulayan Akkuş, “Yüksek kayaları ve sert akıntıyı aşabilen bu balığın yenemediği tek canlı insanoğludur,” ifadelerini kullandı.
Sıkı denetim çağrısı
Koruma çalışmalarının sadece kıyı şeridiyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Akkuş, akarsu kenarlarında 24 saat esaslı nöbetlerin süreceğini ifade etti. Yaklaşık 500 kilometrelik alanda risk bulunduğunu vurgulayan Akkuş, kaçak avcılıkla mücadelede en büyük sorumluluğun bölge halkına düştüğünü söyledi.
Şehir merkezlerine kaçak balık girişinin ve satışının engellenmesinin kritik olduğuna dikkat çeken Akkuş, yol kontrollerinin yanı sıra çarşı ve pazarlarda da sıkı denetim yapılması gerektiğini kaydetti.
