Alınan bilgiye göre, Gelik beldesi Dağbaca mevkisinde Hüseyin Bektaş'a ait maden ocağında sabah saatlerinde henüz belirlenemeyen nedenle göçük meydana geldi. Göçük sırasında ocakta çalışan 3 işçi yer altında mahsur kaldı.

İhbar üzerine bölgeye sağlık, jandarma ve tahlisiye ekipleri sevk edildi. Yaklaşık 4 saat süren arama-kurtarma çalışmalarında ekipler, yer altındaki galerilere kontrollü şekilde ilerleyerek mahsur kalan işçilere ulaşmaya çalıştı.

Çalışmalar sonucu işçilerden İsmet Kabuk göçük altından sağ olarak çıkarıldı. Ocak girişinde hazır bekletilen sağlık ekiplerine teslim edilen Kabuk, ambulansla Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı. Kabuk'un sağlık durumunun iyi olduğu öğrenildi.

Arama-kurtarma ekipleri, göçük altında kalan işçiler Veysel Oruçoğlu (46) ve Ziya Kiret'e (60) de ulaştı. Sağlık ekiplerince yapılan kontrolde iki işçinin hayatını kaybettiği belirlendi.

İşçilerin cenazelerinin ocaktan çıkarılması için çalışmaların sürdüğü, göçüğün meydana geliş nedenine ilişkin teknik inceleme başlatıldığı bildirildi.

Olay, sabah saatlerinde Malatya’nın Yeşilyurt ilçesi Çavuşoğlu Mahallesi’nde meydana geldi. Duvar ustası Adem Biroğlu, inşaatın 5’inci katında çalışırken dengesini kaybedip, düştü.

Diğer işçilerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Ağır yaralanan Biroğlu, ilk müdahalesinin ardından kaldırıldığı Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde doktorların çabasına rağmen kurtarılamadı.

Adem Biroğlu’nun cenazesi otopsi için Adli Tıp Kurumu morguna kaldırılırken, polis olaya ilişkin soruşturma başlattı.

Rapordan Çarpıcı Veriler:

• Yaş Aralığı: Raporda, 18-25 yaş aralığındaki genç işçilere odaklanıldı.

• Cinsiyet Dağılımı: Hayatını kaybeden genç işçilerin 230’u kadın, 2 bin 434’ü erkek olarak kaydedildi.

• Göçmen İşçiler: Yaşamını yitiren genç işçilerin 280’i göçmen statüsündeydi.

• İllere Göre Dağılım: En fazla genç işçi cinayeti İstanbul’da gerçekleşti.

İş Kollarına Göre Ölümler:

Raporda, iş cinayetlerinin en çok hangi sektörlerde yaşandığına dair veriler de paylaşıldı:

• İnşaat/Yol: %26

• Tarım/Orman: %17

• Konaklama: %9

• Taşımacılık: %7

• Metal: %6

Raporda İktidar Politikalarına Eleştiri:

Raporda, iktidarın "evlilik" ve "çocuk yapma" yönündeki teşvik edici söylemleri sert bir dille eleştirildi. Raporda şu ifadelere yer verildi:

"Geleceğimiz dediğimiz gençlerimiz, sağlıklı ve güvenli bir şekilde yaşaması, okuması, çalışması gerekirken; yoksulluk, güvencesiz işçilik, şiddet, geleceksizlik ve iş cinayetleri cenderesi altında kalmış durumda. Özellikle AKP döneminde hayata geçirilen tarım, sanayi, eğitim ve sosyal politikalar, gençlerin geleceğini ellerinden aldı ve onları sermaye için ucuz işgücü haline getirdi. Bu gerçekler ortadayken, Türkiye’nin genç nüfus avantajını kaybetmesi -ki bunu ucuz işgücü olarak okuyalım- gerekçesiyle gençlere adeta dalga geçercesine ‘seviyorsan git evlen bence’ denebiliyor. Aynı 2024 yılının ‘Emekliler Yılı’ ilan edilip emekli maaşlarının 15 bin lira olması ve onlarca yaşlı işçinin iş cinayetlerinde hayatını kaybetmesi gibi bir çelişki yaşanıyor."

Genç İşçilerin Durumu:

Raporda, genç işçilerin karşı karşıya kaldığı sorunlar şu şekilde sıralandı:

• Yoksulluk ve Güvencesizlik: Genç işçiler, düşük ücretler ve güvencesiz çalışma koşulları nedeniyle temel haklarından mahrum kalıyor.

• Eğitim Hakkından Mahrum Kalma: Çalışmak zorunda kalan gençler, eğitimlerini tamamlayamıyor ve geleceklerini inşa edemiyor.

• İş Cinayetleri: İş güvenliği önlemlerinin yetersizliği, genç işçilerin hayatını riske atıyor.

Çözüm Önerileri:

Raporda, genç işçilerin yaşadığı sorunların çözümü için şu önerilere yer verildi:

• İş Güvenliği Önlemleri: İş yerlerinde iş güvenliği önlemleri artırılmalı ve denetimler sıklaştırılmalı.

• Güvenceli İstihdam: Genç işçilere güvenceli ve insan onuruna yakışır iş imkanları sağlanmalı.

• Eğitim ve Sosyal Destek: Gençlerin eğitimlerini tamamlamaları için sosyal destek programları hayata geçirilmeli.

• Göçmen İşçilerin Hakları: Göçmen işçilerin çalışma koşulları iyileştirilmeli ve hakları güvence altına alınmalı.

İSİG’in raporu, genç işçilerin karşı karşıya kaldığı ağır koşulları bir kez daha gözler önüne serdi. Raporda, gençlerin geleceğini korumak için acilen adımlar atılması gerektiği vurgulanırken, iktidarın politikalarına yönelik eleştiriler de dikkat çekti. Genç işçilerin yaşam hakkının korunması ve insanca çalışma koşullarının sağlanması, toplumsal bir sorumluluk olarak öne çıkıyor.

İhbar üzerine olay yerine Çarşamba İlçe Emniyet Müdürlüğü ve 112 Acil Sağlık ekipleri sevk edildi. İlk müdahalenin ardından Çarşamba Devlet Hastanesi'ne ardında da Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edilen Zafer Sağın yapılan tüm müdahaleye rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti. www.haberercis.com.tr

EN FAZLA CİNAYET İSTANBUL’DA

Yaşamını yitiren 66 çocuktan 61’inin erkek, 5'inin ise kız çocuğu verisinin paylaşıldığı raporda, çocuk iş cinayetlerinde 7 ölümle kent bazında en yüksek oranın İstanbul'da olduğu kaydedildi. Ölüm sebeplerinin paylaşıldığı raporda, “boğulma-zehirlenme” nedeniyle yüzde 20, “yüksekten düşme” nedeniyle yüzde 18, “ezilme-göçük” nedeniyle ise yüzde 17 oranında ölümlerin yaşandığı vurgulandı. 

Ayrıca iş kollarına göre ölüm dağılımının da yer aldığı raporda, 24 çocuğun tarım/orman, 13 çocuğun inşaat/yol, 9 çocuğun metal, 6 çocuğun konaklama, 4 çocuğun ise taşımacılık iş kolunda yaşamını yitirdiği belirtildi. Raporda, ayrıca iş cinayetinde yaşamını yitiren 5 çocuğun ise mülteci/göçmen olduğu aktarıldı.

Konuya ilişkin açıklama yapan Aydın Valisi Yakup Canbolat, "DSİ içme suyu projesi çalışmasında bir göçük var. Boru patlayınca göçük oluyor. 3 vefat var, 1 kişi kurtarıldı" ifadesini kullandı.

5 GÖZALTI

Göçük ile ilgili Nazilli Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen soruşturma kapsamında 5 kişi hakkında gözaltı kararı verildi. Aralarında firmanın saha sorumlusu ve kepçe operatörünün de bulunduğu 5 şüpheli gözaltına alındı. 

kaldırıldı. Yaralı işçi, Mardin Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne kaldırılarak tedavi altına alındı. Kayaş'ın cenazesi de aynı hastanenin morguna kaldırıldı. 

Olayla ilgili inceleme başlatıldı.(MA)

DSİ’NİN ÇED RAPORUNA DAYANAK OLAN BELGESİ

Erzincan ilçesi Çöpler köyü mevkiindeki altın madenciliği projesine ilişkin 2021 yılında kapasite artırımı için ikinci defa ÇED olumlu kararı verildi.

Gazete Duvar’dan Duygu Kıt’ın haberinde yer verdiği belgeye göre ÇED olumlu kararına dayanak olarak ÇED raporuna sunulan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 8. Bölge Müdürlüğü’nün yazısında “Bölgede herhangi bir içme-kullanma havzası olmadığı” ifadeleri yer aldı.

FIRAT NEHRİ MADENE 400 METRE UZAKLIKTA

Avukat Barış Yıldırım, İliç’teki madenin aldığı ‘ÇED gerekli değildir’ kararına karşı dava açmıştı. Yıldırım, kapasite artırımı için DSİ tarafından verilen raporun, ÇED raporunun dahi aksine görüş verdiğini ifade etti. Yıldırım konuyla ilgili şu bilgileri verdi:

“Devlet Su İşleri Müdürlüğü, İliç Çöpler Altın madeni için verdiği görüşte bölgede herhangi bir su havzası ve içme suyu yoktur demiş. Ancak Türkiye’nin en büyük akarsuyu olan Fırat Nehri madene 400 m uzaklıkta. Raporda şunlar denilmiş: ‘İliç ilçesi Çöpler köyü mevkiine tarafımızca yapılması planlanan Çöpler madeni ikinci kapasite artışı ve flotasyon projesinin ÇED Değerlendirme sürecinde olduğu belirtilmiş olup bu kapsamda Su Yönetim Genel Müdürlüğü’nün talebi üzerine bölge sahasının herhangi bir içme kullanma suyu havzasında kalıp kalmadığına dair kurum görüşümüz istenmektedir. Kurulumuzca yapılan değerlendirmede ekte belirtmiş olduğumuz proje sahasında herhangi bir içme kullanma suyu havzasının olmadığı belirlenmiştir.’”

‘HUKUKA DA VİCDANA DA AYKIDIR’

Yıldırım, “Bu kadar önemli bir ekosistem olan, bu kadar önemli bir havzanın bulunduğu sahaya ilişkin ‘Burada içme ve kullanma suyu havzası olmadığı belirlenmiştir’ şeklinde cevap vermek hukuka da vicdana da aykırıdır” dedi.

9 işçinin toprak altında kaldığı Erzincan İliç'teki facianın yaşandığı maden için bakan olduğu dönemde kapasite artış onayı veren Cumhur İttifak'kın İBB adayı Murat Kurum'un açıklamasına yönelik tepkiler sürüyor.

Katıldığı bir programda konuyla ilgili "ÇED Raporu ile toprak kaymasının ne ilgisi var" açıklamasında bulunan Kurum'a bir tepki de, TMMOB Maden Mühendisleri Odası'ndan geldi.

Kapasite artış başvurularının İdris Güllüce ve Murat Kurum tarafından onaylandığının hatırlatıldığı açıklamada, Kurum'un açıklaması 'skandal' olarak değerlendirildi.

"FACİANIN BOYUTU ARTABİLİR"

Maden Mühendisleri Odası tarafından yapılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"13 Şubat 2024 tarihinde İliç Çöpler Altın Maden İşletmesinde meydana gelen faciada, liç yığının yaklaşık 10 milyon metre küplük bölümü kaymış, 9 işçi kayan yığın altında kalmıştı. Siyanür solüsyonu içeren bu malzeme ülke tarihinin en büyük çevre facialarından birine yol açmış durumdadır. Facianın çevresel, sosyal ve biyolojik etkilerinin önümüzdeki süreçte etkisini artırma riski bulunmaktadır.

"YETKİ VE SORUMLULUK ÇEVRE BAKANLIĞI'NDA"

Yığın liç prosesi cevher zenginleştirme sürecinin bir parçası olup, 3213 sayılı Maden Kanunu’nda 'madencilik faaliyetleri' tanımı kapsamında yer alan bir madencilik faaliyetidir. Ancak, yığın liç tesisleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan, 15/07/2015 tarih ve 29417 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe 'Maden Atıkları Yönetmeliği' kapsamındadır. Yani halihazırda yürürlükte bulunan mevzuata göre; söz konusu faaliyetten 1. derecede sorumlu kurum madencilik faaliyetlerinden asıl sorumlu olan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) değil Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıdır. Yığın liç tesisinin izin süreçleri ve denetlenmesi ile ilgili yetki ve sorumluluk söz konusu Bakanlıktadır.

2010 yılında altın üretim faaliyetlerine başlanan çöpler altın madeni için birçok kez 'ÇED Kapasite Artışı Projesi' ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na başvurulmuş, 2014 ve 2021 yıllarında sunulan kapasite artışı projelerinde yığın liç tesisi için de kapasite artışı talebinde bulunulmuştur. Her iki talep de bahse konu Bakanlıkça uygun bulunarak onaylanmıştır. Projenin başlangıcında planlanan yığın liç alanı kapasitesi 34 milyon ton olup, 2014 yılındaki kapasite artışı ile 73 milyon tona, 2021 yılındaki kapasite artışı ile 85,3 milyon tona yükseltilmiştir.

Kapasite artışları sonucunda her biri 8 metre yükseklikte yaklaşık 34 basamaktan oluşan toplam yüksekliği ise 250 metreyi aşan devasa bir yüksekliğe ulaşmış olan liç yığınının stabilitesinin ve duraylılığın sağlanmasının oldukça zorlaştığı çok açıktır. Gerek mühendislik bilim ve tekniğine uygun olmayan bu taleplerin Bakanlık tarafından uygun bulunmuş olması, gerekse sonrası süreçte projenin uygulamasının takip edilmemiş olması, etkili ve yeterli denetimin gerçekleştirilmemesi bu facianın yaşanmasında belirleyici unsurlardan biri olmuştur.

"KURUM’U HESAP VERMEYE ÇAĞIRIYORUZ"

2014 yılında kapasite artışı talebinin onaylandığı dönemdeki ilgili bakan İdris GÜLLÜCE 2021 yılındaki ilgili bakan ise Murat KURUM’dur. İlgili bakanlardan Murat KURUM’un son açıklaması ise ayrı bir skandaldır. Murat KURUM katıldığı bir programda 'ÇED Raporu ile toprak kaymasının ne ilgisi var' diyebilmiştir. 2021 yılında kendi döneminde bakanlığınca uygulanmasına izin verilen 2. ÇED kapasite artışı projesinde, yığın liç tesisi için de kapasite artışı talebinde bulunulduğundan ve aynı zamanda söz konusu yığın liç tesisinin 'Maden Atıkları Yönetmeliği' kapsamında bulunduğundan Murat KURUM’un bihaber olduğu düşünülmektedir. Her iki dönemin sorumlu Bakanları İdris GÜLLÜCE ve Murat KURUM’un İliç faciasının asli sorumlularından olduğunu hatırlatıyor, 9 maden işçisinin enkaz altında kalmasında ve ülke tarihinin en ciddi çevre katliamında sorumlulukları nedeniyle hesap vermeye davet ediyoruz." 

Son 10 yılda 14 yaş ve altı 234, 15-17 yaş arası ise 437 çocuk olmak üzere 671 çocuk işçinin hayatını kaybettiği belirtilen raporda en çok ölümün yüzde 28’lik oran ile trafik servis kazalarında yaşandığı belirtildi.

İş kollarına göre ölümler en çok yüzde 57’lik oranla tarım, orman iş kolunda yaşanırken, çocuk işçi ölümlerinin işkollarına göre dağılımı şu şekilde açıklandı:

TARIM VE ORMAN İŞKOLUNDA 380 ÇOCUK ÖLDÜ 

Tarım, Orman işkolunda 380 çocuk (250 işçi ve 130 çiftçi); İnşaat, Yol işkolunda 71 çocuk; Metal işkolunda 46 çocuk; Konaklama, Eğlence işkolunda 45 çocuk; Gıda işkolunda 23 çocuk; Ticaret işkolunda 21 çocuk; Genel İşler işkolunda 20 çocuk; Tekstil, Deri işkolunda 17 çocuk; Taşımacılık işkolunda 14 çocuk; Ağaç, Kâğıt işkolunda 11 çocuk; Kimya, Lastik işkolunda 7 çocuk; Enerji işkolunda 4 çocuk; Çimento, Toprak, Cam işkolunda 3 çocuk; Madencilik işkolunda 1 çocuk; İletişim işkolunda 1 çocuk; Sağlık işkolunda 1 çocuk; eldeki veriler ışığında çalıştığı işkolunu belirlenemeyen 6 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti.

Ocak 2024 iş cinayetleri raporuna göre ise ocak ayında en az 158 işçinin hayatını kaybettiği açıklandı.

Enerji ve Tabii kaynaklar Bakanı Alparslar Bayraktar, faciayı “olay” olarak değerlendirerek, "Olayın oluş şekliyle alakalı çalışmalarımız adli ve idari yönden sürüyor. Adli süreç konusunda 9 kişi hakkında cezai ve adli işlemler devam ediyor, bu sayı artabilir. Bu süreç titizlikle devam ediyor. 14 Şubat itibarıyla maden faaliyetleri durdu" dedi. 

ÇALIŞMALARA ARA VERİLDİ

Arama-kurtarma çalışmalarının 3 bine yakın personel ve 800’ün üzerinde araç ile sürdüğünü kaydeden İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, alandaki kaymanın durmadığını ifade etti. Yerlikaya, “Onun için arama çalışmalarına ara veriyoruz. ‘Aşağıda güvenle çalışabilirsiniz’ dendiği anda AFAD çalışmalarına devam edecek” diye belirtti. 

Gözlem ve tanıklarını anlatan Platformun Sözcüsü Hasan Kay, 13 Şubat’ta yaşanan facia ile birlikte Licik ilçesinden Fırat Nehri’ne siyanür aktığını belirtti. Bu siyanürün Erzîngan, Dêrsim, Riha, Amed, Irak, Suriye gibi birçok yere zararının olacağının belirten Kaya, “Bu siyanür bu bölgelerdeki tarımı ve yaşam alanlarını yok edecek” dedi.

‘ÖNLEM ALMADILAR’

Aynı bölgede 2022’de yaşanan siyanür boru patlamasının ardından bölgede incelemelerde bulunduklarını hatırlatan Kaya, o zaman da şirketin kapatılması gerektiğini siyanür havuzları başında haykırdıklarını ifade etti. Bölgeye ilişkin o dönem “ÇED gerekli değildir” ile “alan genişletme” kararları verildiğini anımsatan Kaya, ekolojistler olarak dün olduğu gibi bugün de olası tehlikelere dikkat çektiklerini ifade etti. Kaya, “Siyanürün gözle görülür derecede sorun yaratacağını ve bunun ölümlere dönüşeceğini o günde söyledik. O nedenle bugün olacaklara biz işaret ettik ama önlem almadılar” diye konuştu.

Görüştükleri ilçe halkının daha önce geçimlerini hayvancılıkla sağladıklarını ancak hayvancılığın bitmesi nedeniyle madende çalışmaya başladıklarını belirten Kaya, bu nedenle halkın 6 bin 500 kişinin çalıştığı şirketin kapanmasını istemediğini söyledi.

İŞÇİLER BÖLGEDEYKEN DİNAMİT Mİ PATLATILDI?

Görüştükleri yurttaşların pasa dağındaki yarılmanın günler öncesinden görüldüğünü, ancak uyarılara rağmen önlen alınmadığını dile getirdiklerini aktaran Kaya, köylülerin yine olayın 9 işçinin pasaları kontrole gittikleri sırada dinamit patlatılması sonucu yaşandığını ifade ettiklerini paylaştı.

'MÜCADELEDEN VAZGEÇMEMELİYİZ’

Olayın ardından 8 kişi tutuklanırken, esas sorumluların tutuklanmamasını eleştiren Kaya,  yaşanan felaketin sorumlularından birinin AKP’nin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkan Adayı Murat Kurum olduğunu kaydetti.  Kaya, “Bu nedenle bu madende siyasi bir durum söz konusu. Bunun karşısında da toplumun örgütlü olması gerekiyor. Siyasi partiler, çevreciler, ekolojistler bir araya gelerek buna yönelik her yerde eylem ve etkinlikler yapabilmeli. Bu madeni durduruncaya kadar mücadeleden vazgeçmemeliyiz” diye konuştu. 

MA / Müjdat Can

Çalışmaların sürdüğü maden sahasına gelen İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar bölgenin durumuna dair yeni açıklamalar yaptı.

Bakan Bayraktar, heyelan riskinin geçen günlere nazaran daha fazla olduğuna dikkat çekerek şöyle konuştu:

'SORUŞTURMALAR SÜRÜYOR'

"Geçtiğimiz günlerde ifade ettiğimiz heyelan riski biraz daha yoğunlaştı. Yığının kaymamış bölgelerinde ciddi hareketlilik var. Bu risklerden dolayı sahada arama faaliyetlerini durdurmuş durumdayız. Baraj tarafındaki çalışmalarımızı devam ettiriyoruz. Heyelan riskiyle alakalı birçok akademisyen hocalarımız burada. Şu anda heyelan risklerini nasıl ortadan kaldırırız ona çalışıyoruz. Heyelan riski kalktığı anda toprağın aktarılmasıyla ilgili süreci başlatacağız. Soruşturmalar devam ediyor. Hem adli hem de idari yönden soruşturmalar devam ediyor."

Bakan Yerlikaya ise yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

'ORADA DURAN KÜTLE STABİL DEĞİL MAALESEF'

"İçişleri Bakanlığı AFAD olarak 9 canımızı aramayla ilgili ilk günden bu ana kadar çalışıyoruz. İnsan kaynakları açısında araç yönünden her şeyimiz tam. Çalışmalarımız belli. Tüm arama faaliyetlerinde bizim olmazsa olmaz bir önceliğimiz var. AFAD ve onların koordinasyonundaki tüm insan gücünün güvenliği. Mangan ocağındaki kütlenin kütlenin stabil değil maalesef aktif hale gelme riskini görünce oradaki arama faaliyetini durdurduk. Sabırlar Deresi'ndeki aramayla ilgili durum ne? Oranın tamamıyla ilgili kütlenin bir bölümünde orada da aktif olduğunu bunun dışında kalan yerle ilgili de çalışmaları yine önce güvenlik ilkesiyle devam ettiriyoruz. İlk günden itibaren olumlu haber vermek gayretindeyiz. Eğer bu her iki kaymanın olduğu lokasyonun sırtları stabil olsa her gün haber vereceğiz. Şu anda içinde bulunduğumuz durum her iki sırttaki aktif olan ben buradayım diyen olumsuzluğu göz önünde bulundurmamız. Dün akşam itibarıyla durdurduk."

"ÇALIŞMA DURDURULDU"

ANKA Haber Ajansı'na konuşan Bağımsız Maden İş Örgütlenme Uzmanı Mert Batur, arama kurtarma çalışmalarını taşeron şirket Çiftay işçilerinin yaptığını belirterek şunları söyledi: "Çalışmalar devam ediyordu. Bir kısım işçinin de katılımıyla devam ediyordu. Dün akşam itibarıyla 10-20 santimlik kayma tespit edildiği için çalışmalar durmuş durumda arama kurtarma dahil olmak üzere. Bugün çalışma yok sahada alabildiğimiz son bilgiler.”

Önlemlerin çok sınırlı olduğunu belirten Batur, arama kurtarma ekibinin asiyanürlü toprakta çalıştırıldığını kaydetti.

Batur’un açıklamaları şöyle: “Dün ve önceki günlerde Çiftay işçileri iş başı yapmaya çağrıldılar. Orada bir karışıklık oldu, önce arama kurtarmaya destek olmak üzere. Daha sonra siyanürlü toprağın taşınması başka bir yere nakledilmesiyle ilgili bir şey söylendi ama bu Çiftay işçilerinin normalde yaptığı iş değil, onlar dinamit patlatmaları sonrasında cevher de içeren taş ve toprağı alıp ayrıştırma yapılacak bölgeye nakletmekle görevliler. Doğal olarak siyanür ve hiçbir kimyasalla bir temasları yok. İş tanımlarında esaslı bir değişiklik yapılarak siyanürlü toprağın taşınması görevlendirmeye çalışıldılar. Bu sefer şirket göçük altında kalan arkadaşlarımız için bir fedakarlık, onları kurtarma çalışmalarına katılıyoruz gibi söylemlerde bulundu ama işçiler, 'Bize yaptırılan iş arama kurtarma değil toprağın taşınmasıyla bizi de riske atıyorlar' diyerek işten kaçınmaya çalışıyorlar. 10-20 santim civarında kaymalar devam ediyor ve başka kaymaları da tetikleyebilir korkusu var. İkincisi de özel ekipman hazırlık içerisinde o iş yapılabilir, bu arkadaşlarımızın bu konuda özel bir eğitimleri donanımları yok kimyasalla çalışmadıkları için.

"SİYANÜRLÜ TOPRAKTA ÇALIŞTIRILIYORLAR"

Çok sınırlı önlemler var. İşin karşılığı olacak önlemlerin alınmasına uzak bir durum var. Zaten özel bir eğitim gerektiren bir şey kimyasalla çalışma işi. Normalde bu arkadaşlar kamyon şoförü taş toprağı yüklemede çalıştıkları için ancak o sınırda bir eğitime sahipler. Bu arkadaşların siyanürlü toprakla çalıştırılıyor olması iş sağlığı güvenliği açısından da önemli riskler yaratıyor. Hala hareketli olan bir alanda çalışmak da öyle eğitim donanımı olmadan yapılacak bir iş değil maalesef.

"ÜCRETSİZ İZNE ZORLANDILAR"

Çiftay işçileri, arama kurtarma ve iş arasında bir tanım yapılarak çağrıldılar ama yapılan iş siyanürlü toprağın taşınması gerçekten de. Arkadaşlar da çekimser yaklaşınca 'Ya bu siyanürlü toprağın taşınma işini yapacaksınız ya da ücretsiz izne ayrılacaksınız. En az 3 ay olmak üzere.' Ücretsiz izin işçinin kendi iradesi beyanı olmadan işverenin gönderebildiği bir şey değil. Dolayısıyla işçi arkadaşlar ücretsiz izne kendi iradeleri ile ayrıldıklarına dair kağıt imzalamaya zorlandılar. Bu tazminatsız çıkışın da önünü açan bir şey önümüzdeki süreç açısından. Şimdi orada iki seçenek bıraktılar, 'ya çalışın ya da çıkın gidin.' Bazı arkadaşlar istifa etmek zorunda kaldılar bu riske girmek yerine.” 

Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan açıklamaya göre, olay yerinden alınan toprak ve su numuneleri inceleme için yetkili kimya laboratuvarlarına gönderildi. Savcılık, çevre, maden, jeoloji, kimya, inşaat, ziraat ve harita mühendisi ile iş sağlığı ve güvenliği uzmanından oluşan 8 kişilik bir bilirkişi heyetinin oluşturulduğunu ve bu heyet tarafından hazırlanacak raporun beklendiğini açıkladı.

Maden sahası, daha önce siyanür sızıntısı nedeniyle kesilen ceza ve kapasite artırımına karşı açılan davayla gündeme gelmişti. Söz konusu madende siyanür sızıntısı nedeniyle 2022 yılında ilgili firma hakkında en üst sınırdan çevreyi kirletme cezası kesilmişti.

ELBİSTAN FACİASI YENİDEN GÜNDEME GELDİ

Licik'te yaşananlar, Elbistan-Afşin Çöllolar Açık Maden sahasında 6 ve 11 Şubat 2011’de yaşanan felaketini yeniden gündeme geldi. Maden faciası, Ciner Grubu tarafından Afşin-Elbistan B Termik Santrali’nin kömür ihtiyacının karşılanması amacıyla 2009 yılında faaliyete geçen Çöllolar Kömür sahasında yaşandı. Geçen 2 senelik süreçte pek çok kez uyarıları yapılacak olan iş kazasının ilki, 6 Şubat 2011'de gerçekleşti. Yaşanan şev kaymasında Yaşar Alkaya (51) isimli bir işçi yaşamını yitirirken, 10 işçi de yaralandı. 5 gün sonra 10 Şubat 2011’de gerçekleşen ikinci şev kaymasında ise 10 maden işçisi 2,5 kilometrekarelik bir alanda 50 milyon metreküp toprağın altında kaldı. Toprak altında kalan işçilerden sadece Ruşen Demir’in cansız bedenine ulaşıldı. Jeoloji Mühendisi Halil Tatlı, Maden Mühendisi Nail Yılmaz ile işçiler Hacı Mehmet İpek, Muhsin Koşan, Kemal Elmas, Cuma Yıldırım, Adnan Demir, Tuğran Gökhan ve Aydoğan Polat yapılan tüm aramalara rağmen hala bulunamadı. 

AİLELER 13 YILDIR YAKINLARINI ARIYOR

Felaketin ardından toprak altında kalan 11 işçiye dair 16 Temmuz 2012’de Elbistan Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianamede, 9'u özel şirket personeli, 14'ü resmi görevli olmak üzere toplam 23 kişi hakkında “Taksirle ölüme sebebiyet vermek” suçundan ceza istendi. 5 yıl süren davada, ailelere 91 bin 200'er lira tazminat verilmesine, 19 sanığın da beraatına karar verdi.

Göçük altında kalan ve kendisine ulaşılamayan Ali Muhmani Koşan’ın kardeşi Muhsin Koşan, 13 yıllık mücadelesini anlattı. 

DEPREMZEDE GÖÇÜK ALTINDA CAN VERDİ

Ağır iş makinesi ustası olan 2 çocuk babası kardeşi Muhsin Koşan’ın işe ilk başladığı süreçte 12 saate varan mesailerde çalıştırıldığını anlatan Koşan, bu alanda sürekli göçük yaşandığına dikkat çekti. Koşan, kardeşinin 1999 yılına kadar İstanbul’da kargo görevlisi olarak çalıştığını belirterek, “Gölcük depremi ile birlikte kardeşim enkaz altında kalma korkusu sebebiyle ağır bir travma yaşadı. Sonra bir akrabamızın söylemesiyle bu işe başladı. İlk kaza yaşandığında bizi arayarak, ‘Biz de orada olabilirdik’ dedi. O olaydan sonra çalışmak da istemedi. İkinci göçük yaşanmadan önce onlar orada kalan makinaları çıkarmak için oraya gidiyorlar. O sırada göçük altında kalıyorlar. Oraya vardıktan sonra 1, 1 buçuk sene göçüğe gidip geldik, ancak hiçbir sonuç alamadık. Arama faaliyetleri dedikleri şey, zaten yüzeysel bir şeydi. İlk günler termal kameralarla, helikopterle üzerinden uçarak yaptıkları bir aramaydı. Canlı arama faaliyetleriydi bunlar ve bizleri oyalamaya yönelikti” ifadelerini kullandı. 

ADİL YARGILANMA TALEBİNE KARŞI AZARLAMA

13 yıldır göçük altında kalan kardeşinin kemiklerini dahi alamadıklarını dile getiren Koşan, bu süreçte hem resmi kurumlar hem de iktidar medyasının kendilerine dönük sessizliğine tepki gösterdi. Koşan, “Bize başsağlığına gelen bürokratlar, dönemin milletvekilleri, ‘Karşınızdakiler çok güçlü, bunlar herkesi sustururlar aman iyi bir avukat bulun, biz iyi avukatlar tanıyoruz’ dediler. Öte yandan çok tanınan bazı gazeteciler bizi programlarına çıkarırken, ‘Lütfen firmanın, şahısların ismini söylemeyin' diyerek bizi uyardılar. O dönemin çok önemli bir devlet yetkilisiyle yaptığım konuşmada, adil yargılanma talebine karşılık bana, ‘Siz düne kadar onların kapılarında ekmek dileniyordunuz’ dedi” diye aktardı. 

‘ERZÎNGAN’LA AYNI ACILARI YENİDEN HATIRLADIK’

Dava sürecinin uzamasıyla her gün aynı acıyı yaşadıklarını ve duruşma salonlarında mağdur edildiklerini ifade eden Koşan, bu nedenle şikayetlerinden vazgeçmek durumunda kaldıklarını kaydetti. Koşan, 3 kez bilirkişi raporunun değiştiği davalarında yıllarca çıkmayan kararın şikayetlerini geri çekmeleriyle ilk duruşmada verildiğini söyledi. Erzîngan’da yaşanan maden katliamıyla yeninden aynı süreci yaşadıklarını belirten Koşan, kayıp yakınlarının acısını paylaştıklarını belirtti. Koşan, şunları söyledi: “Sesimizi duyuramadık. Bu süreçte yalnız kalmamak çok önemli. Medyaya önemli bir iş düşüyor. Bizim için yargılanma süreci adil olmadı. Bizim davamızda eğer adil bir karar çıksaydı bizden sonra Soma, Bartın ve son olarak İliç’te yaşanan facia ve daha birçoğu yaşanmayacaktı. Madenciler hayatları ile bedel ödemeye devam etmesin. Faillerin ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalması gerekiyor. Onların acılarını paylaşıyoruz.” 

MA / Ceylan Şahinli

Savcılıkça sorgulanan J.R.G, A.C, H.Ü, M.B, Ş.D, S.D, M.T ve A.R.K. ardından Sulh Ceza Hakimliğine sevk edildi. 

Erzincan Valiliği tarafından yapılan açıklamada, zanlılardan altın madeni ocağını işleten şirketin Kanadalı yöneticisi J.R.G'nin de aralarında bulunduğu 6'sı tutuklandı, 2 kişi ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

5 GÜNDÜR ULAŞILAMADI

Öte yandan arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü maden sahasında toprak altında kalan Şaban Yılmaz, Abdurrahman Şahin, Hüseyin Kara, Mehmet Kazar, Fahrettin Keklik, Adnan Keklik, Uğur Yıldız, Kenan Öz ve Ramazan Çimen isimli işçilere aradan 5 gün geçmesine rağmen henüz ulaşılamadı.

Facianın yaşandığı altın madeninin lisansı iptal edildi:

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Erzîngan'ın Licik (İliç) ilçesinde facianın meydana geldiği Anagold Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'a ait Çöpler Altın Madeni'nde çevre izin ve lisans belgesinin iptal edildiğini açıkladı. Bakanlık, 13 Şubat'ta meydana gelen toprak kaymasına konu maden ocağının lisans şartlarının ortadan kalktığının tespit edilmesi üzerine çevre izin ve lisans belgesinin iptal edildiğini vurguladı.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, "Toprak kayması sonucu akan malzemenin, geçici olarak depolanacağı alan belirlenmiştir. Geçirimsizliğin sağlanması amacıyla yapılan çalışmalar, Bakanlığımız gözetiminde devam etmekte olup mevcut alanda sızdırmazlık şartlarının sağlanmasının ardından, bölgeye akan malzemenin hazırlanan bu alana kaldırılmasına başlanacaktır" denildi. 

‘ANALİZ ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR’

Açıklamanın devamı şöyle: "Bakanlığımız, bölgedeki yüzeysel sular ve yer altı suları ile toprak kirliliği kapsamında çevresel izleme çalışmalarını aralıksız olarak sürdürmektedir. Bölgedeki hava kalitesi de aynı şekilde sürekli izlenmektedir. Şimdiye kadar tamamlanan analiz sonuçlarına göre; yüzeysel sular ile yer altı sularında ve hava kalitesinde olumsuz bir durum tespit edilmemiş olup analiz çalışmalarına Mobil Su ve Atıksu Analiz Laboratuvarı, Çevre Referans Laboratuvarı ve Yetkili Çevre Laboratuvarlarında devam edilmektedir. Konuyla ilgili tüm birimlerimiz sahada çalışmalarına devam etmekte olup süreci hassasiyetle takip etmekteyiz."

İstanbul Üniversitesi’nden Licik raporu: 

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa (İÜC) Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü akademisyenleri, Erzîngan'ın Licik (İliç) ilçesinde Çöpler Altın Madeni’nde meydana gelen faciayla ilgili hazırlanan ön inceleme raporunu yayımladı. Yayımlanan raporda, yaklaşık 112 metrelik yığın yüksekliğine sahip alanda 20 milyon 160 bin metreküplük bir kütlenin kaydığının değerlendirildiği belirtildi. Raporda, kazı yöntemleri ile üretilen malzemenin kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak yığın haline getirildiği ve içerisindeki altın cevherini elde etmek amacıyla siyanür kullanılarak altın kazanımı gerçekleştirildiği aktarıldı.

‘SÜREKLİ GÖZLEM VE DENETİM ÖLÇÜMÜ ZORUNLULUK’

Bütün kritik güvenlik katsayısı sınırlarında çalışılan işlerde olduğu gibi madencilik çalışmalarında da sürekli gözlem ve denetim ölçümlerinin yapılmasının zorunluluk olduğu belirtilen raporda, bu büyüklükteki bir yığının stabil olarak kalabilmesi için de maden mühendisliği disiplinine sıkı sıkıya bağlı kalınmasının, çevre koşullarının da dikkate alınarak konunun uzmanı kişilerce düzenli olarak takip edilmesinin öneminin vurgulandı.

 Denetimin ve sürekli gözlem halinin aksatılmaması gerektiği belirtilen raporda, "2021 yılı uydu görüntüleri dikkate alınarak yapılan ilk incelemelere göre, ocak içerisinde 14 adet basamaktan oluşan bir liç yığınının olduğu ve basamak yüksekliğinin 8 metre olduğu düşünüldüğünde, yaklaşık 112 metrelik bir yığın yüksekliğine ulaşıldığı anlaşılmaktadır. Bu da akmanın gerçekleştiği alanda çıkarılan ve liç işlemine tabi tutulan malzemenin yaklaşık 177 bin metrekarelik bir alanı etkilediği ve yaklaşık 20 milyon 160 bin metreküp hacimlik bir kütlenin kayarak ve akarak yaşanan sorunun meydana geldiğini göstermektedir. Kayma ve akma yaşanan bölge, yakında bulunan Fırat Nehri ve üzerinde bulunan HES barajına yakın olup, kayma sonrası akma da bu yöne doğru gerçekleşmiştir. Sahanın bulunduğu bölgede irili ufaklı fayların olduğu da anlaşılmaktadır” ifadelerine yer verildi.

ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

Raporun devamında şu ifadeler yer aldı: "Olası bir sabit hızlı deformasyon başlangıcında, zaman geçirmeksizin oluşan çekme çatlaklarının kapatılarak su girişinin önlenmesi, yüzey drenajı için kanalların oluşturulması, genel şev açısına uygun basamaklar oluşturulması, yığın şevlerinin üzerinde ve etrafında tepecik ve çukurların oluşumlarının engellenmesi gibi önlemler, bu tür riskli yığın ve atık şevlerinde ivedilikle alınması gereken önlemlerdir.”

Erzîngan'ın Licik (İliç) ilçesinde Anagold Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait siyanürlü altın madeni sahasında 13 Şubat'ta siyanür ve sülfürik asit dağı göçtü. 10 milyon metreküp toprak, 200 metrelik yamaçtan 800 metre boyunca aktı. İçişleri Bakanlığı, 9 işçinin toprak altında kaldığını açıkladı.

300'ün üzerinde arama-kurtarma ekibi, arama kurtarma çalışmalarını sürdürüyor. 3 gündür kayıp işçilere ulaşılamadı. 

Dereye akan toprağın kaldırılmasının aylar sürebileceği belirtiliyor.

MECLİS KOMİSYONU KURULDU

Siyanürlü altın madenindeki felaketi araştırmak üzere Meclis Araştırması Komisyonu kuruldu. Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlanan TBMM kararına göre, komisyon 22 üyeden oluşacak ve çalışma süresi 3 ay olacak.

BAKANDAN AÇIKLAMA

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Erzîngan'ın Licik (İliç) ilçesinde altın maden sahasında yaşanan toprak kayması sonrası son duruma dair açıklamalarda bulundu. Bayraktar, bölgedeki çökme sonrasında bölgedeki toprağın tamamının kaldırılması için en az 400 bin kamyona ihtiyaç olduğunu söyledi. Heyelan riskinin devam ettiğini kaydeden Bayraktar, arama kurtarma çalışmalarının işçilerin bulunduğu düşünülen noktalarda sürdüğünü belirtti. 

Bayraktar, "Buradaki şirketin yönetim düzeyi içerisinde bir zafiyet içerisinde olduğunu görüyoruz. Müfettişlerimiz çalışmalarını sürdürüyor" dedi.

Yaşanan facianın ardından gözaltına alınanları sayısı 7’ye çıktı. Altın madeni ocağını işleten şirkette yönetici ve idareci pozisyonunda çalıştığı belirtilen 7 şüpheli gözaltına alındı.

EN FAZLA ÇOCUK İŞÇİ CİNAYETİ RİHA’DA

İş cinayetlerinin kent bazında en yüksek olduğu kentin 49 ölüm ile Riha olduğu belirtildi. Yaşamını yitiren çocukların 573’ünün erkek, 98’inin ise kız çocuğu olduğu belirtildi. 

Raporda, trafik-servis kazaları yüzde 28, boğulma-zehirlenme yüzde 17, ezilme-göçük yüzde 14 olarak kaydedildi.

İş kollarına göre ölümlerinde yer aldığı raporda, 380 çocuğun tarım/orman, 71 çocuğun inşaat/yol, 46 çocuğun işçi metal, 45 çocuğun işçi konaklama, 23 çocuğun ise gıda iş kolunda yaşamını yitirdi belirtildi. Raporda, ayrıca iş cinayetinde yaşamını yitiren 79 çocuğun ise mülteci/göçmen olduğu aktarıldı.