Haberde ayrıca, tutukluların bağımsız avukatlarla görüşmesine izin verilmediği ve avukatların dava dosyalarını inceleyemediği iddia edildi.

Öte yandan Uluslararası Af Örgütü, İran'daki protestolara yönelik güvenlik güçlerinin müdahalelerine ilişkin yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, güvenlik güçlerinin protestoculara karşı ölümcül güç kullandığı, yaşanan olaylarla ilgili etkili bir soruşturma yürütülmediği belirtildi.

Af Örgütü, hükümetler arasındaki siyasi ve diplomatik girişimlerin insan hakları ihlallerine gerekçe olamayacağını vurgulayarak, hesap verebilirlik mekanizmalarının yetersizliğinin cezasızlık ortamını güçlendirdiğini ifade etti.

Açıklamada ayrıca, İranlı yetkililerin kitlesel gözaltılarla birlikte iletişim özgürlüğünü kısıtladığı, hayatını kaybeden göstericilerin ailelerine baskı uyguladığı ve protestocuların yargılanmaya devam ettiği kaydedildi.

Uluslararası Af Örgütü, söz konusu iddiaların araştırılması amacıyla bağımsız uluslararası bir soruşturma mekanizmasının oluşturulması çağrısında bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump, iki günlük NATO Zirvesi kapsamında Ankara'ya, Katar'dan tartışmalı şekilde hediye aldığı ve yeni "Air Force One" olarak modifiye edilen uçağı ile geldi.

Ancak dönüşte bebek mavisi renkteki eski uçağı kullanmayı tercih etti. İran ile çatışmaların yeniden başladığı bir süreçte bu karar, yeni uçağın gerekli güvenlik özelliklerine sahip olmadığı iddiasını yeniden gündeme taşıdı.

İlk yurt dışı uçuşu

Trump'ın yeni uçağı 7 Haziran'da, zirve için modernize edilen Etimesgut'taki askeri havaalanına indi. Kısa süre önce havaalanının pisti büyük uçakların inişi için uzatılmış ve adı Ankara Havalimanı olarak değiştirilmişti.

Trump Ankara ziyareti ile yeni uçağını ilk kez bir yurt dışı gezisinde kullanmış oldu. Ancak dönüşte sürpriz şekilde daha önce "yaşlı" diye eleştirdiği eski Boeing 747-2 ile uçmayı tercih etti.

Savunma özellikleri zayıf

Ankara'ya gelişte kullanılan 400 milyon dolarlık uçak, eski "Air Force One"lardan ilk bakışta rengiyle ayrışıyor. Başkan'ın uçağı bebek mavisi yerine artık koyu mavi, altın sarısı ve kırmızı renklerde.

Aslında bu da o kadar yeni sayılmaz, 14 yaşında. Katar'dan alındıktan sonra hem iç dizaynı hem de güvenlik ve iletişim özellikleri gibi birçok konuda sıkı bir modifiye sürecinden geçti ancak filodaki eski uçaklar gibi askeri bir altyapı üzerine inşa edilmiş değil. Fabrikadan sivil bir uçak olarak çıktığından askerî kabiliyetlerinin çok daha sınırlı olduğu değerlendiriliyor.

Eski 747-2'lerden birinin emekli edilmesi, bundan alınacak yedek parçalarla desteklenecek diğer uçağın ise Boeing'ten yeni uçaklar teslim alınana kadar filoda tutulması planlanıyor. İşte Trump'ın dönüş yolunda tercih ettiği araç da bu oldu.

ABD Başkanı Ankara'da yaptığı bir açıklamada kendisinin "İran'ın bir numaralı hedefi olduğunu" söylemiş, öldürülebileceğini belirterek, bundan korkmadığını, işini bu riske rağmen yaptığını belirtmişti.

Trump Ankara'da İran ile ateşkesin bittiğini ve "başladıkları işi bitireceklerini" de ilan etti. Bu açıklamadan kısa süre sonra ABD İran'a yönelik yoğun hava saldırısı başlattı.

İngiltere'de mola verip uçak değiştirdi

Uçak değişiminin bölgedeki gelişmelerle ilgili olduğu değerlendiriliyor. Katar'dan alınan 747-8 sivil altyapıya sahip olduğundan füze tespit ve önleme sistemlerine sahip olmadığı belirtiliyor. Beyaz Saray veya Pentagon bunu hiçbir zaman teyit etmedi ancak aracın sahip olduğu güvenlik özelliklerine dair detaylı bir açıklama da yapmadılar.

Trump bu konu sorulduğunda, "eski günlerin hatırına" bebek mavisi uçağı kullandığını söyledi. Ancak İngiltere'de mola verildi ve Trump buradan sonra yola Katar'ın hediyesi yeni uçakla devam etti.

İran, ABD-İsrail'le savaşı sırasında daha önce Türkiye'ye füze saldırılarında bulunmuştu. Bu ülkenin envanterinde Ankara'ya erişebilecek füze ve insansız hava araçları bulunsa da İngiltere'yi vurabilecek menzile sahip silahlar yok.

Yerel basında yer alan haberlere göre, yangın yerel saatle 12.04'te Fucien eyaletine bağlı Cinciang bölgesindeki bir ayakkabı fabrikasında meydana geldi. Olay yerine çok sayıda itfaiye ve sağlık ekibi sevk edilirken, yangının kontrol altına alınmasının ardından yapılan ilk incelemelerde 28 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, yaralıların kurtarılması ve tedavisi için tüm imkanların seferber edilmesi talimatını verirken, yangının çıkış nedeninin kapsamlı şekilde soruşturulmasını istedi.

Yetkililer, yangına ilişkin incelemelerin sürdüğünü açıkladı.

ABD, İran'ın güneyinde Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Sirik ve Bender Abbas kentleri ile Hürmüzgan eyaletine bağlı Mahşehr, Benderimam ve Hamidiye kentlerine gece saatlerinde saldırılar düzenlemişti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırılarına misilleme olarak 80'den fazla askeri hedefin vurulduğunu duyurmuştu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin gece saatlerinde ülkenin güneyine yönelik saldırılarına karşılık olarak Bahreyn ve Kuveyt'teki 85 askeri tesisi, füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef aldığını açıklamıştı.

İçinde 5 kişilik mürettebat bulunan Boeing 737 tipi uçağı bulmak için denizde ve havada geniş çaplı arama çalışması başlatıldı.

Pakistan Havacılık İdaresi ile güvenlik birimleri, uçağın son sinyalinin alındığı bölgede zamanla yarışırken, kargo şirketi mürettebat için dua çağrısı yaptı.

34 BİN FEET İRTİFA KAYBI YAŞADI

Pakistan basınında yer alan bilgilere göre, bir kargo şirketine ait 27 yıllık Boeing 737 tipi uçak, Sharjah’dan Karaçi’ye yaptığı uçuş sırasında Karaçi’nin yaklaşık 155 deniz mili açığında radardan kayboldu.

Radar kayıtlarına göre uçağın kaybolmadan önce yaklaşık 34 bin feet irtifa kaybettiği öğrenildi.

MOTOR ARIZASI BİLDİRDİKTEN SONRA KAYBOLDU

Pakistan Havacılık İdaresi, uçağın radarla irtibat kesilmeden önce motor arızası bildirimi yaptığını açıkladı. Uçaktaki 5 kişilik mürettebatın akıbetiyle ilgili henüz resmi bir bilgi paylaşılmadı.

Kayıp uçağın bulunması için donanma, hava kuvvetleri ve ilgili arama kurtarma ekipleri bölgede geniş kapsamlı operasyon başlattı.

Arama çalışmalarının uçağın son sinyal verdiği bölgede yoğunlaştırıldığı bildirildi.

KARGO ŞİRKETİNDEN AÇIKLAMA GELDİ

Uçağın bağlı bulunduğu K2 Airways, mürettebatın kimliklerini kamuoyuyla paylaştı. Şirket, Pakistan Sivil Havacılık Otoritesi ve ilgili devlet kurumlarıyla tam iş birliği içinde olduklarını duyurdu.

Açıklamada, “Meslektaşlarımızın güvenliği için içtenlikle dua etmeye devam ediyoruz.” ifadelerine yer verildi.

Köşe yazısında kendi Ankara ziyaretine de değinen Altaylı, aynı otelde kaldığını ve tercih nedeninin ABD Büyükelçiliği’ne yakınlığı olduğunu belirtti. Ancak yazısında en çok konuşulacak bölüm, otelle büyükelçilik arasında bulunduğu iddia edilen gizli geçit oldu.

OTEL TERCİHİNİN NEDENİNİ AÇIKLADI

Altaylı, son Ankara ziyaretinde Ankara Marriott Hotel’de konakladığını belirterek, ABD Büyükelçiliği’nde işleri olduğu için bu oteli seçtiğini ifade etti. Otelin, büyükelçilik binasının tam karşısında bulunduğunu hatırlattı.

Yazısında dikkat çeken bir bilgiye de yer veren Altaylı, çok güvenilir kaynaklardan edindiğini belirttiği iddiaya göre Ankara Marriott Hotel ile ABD Büyükelçiliği arasında bir tünel bulunduğunu öne sürdü.

İddiaya göre bu geçit sayesinde otelde bulunan kişiler dışarı çıkmadan doğrudan büyükelçilik binasına ulaşabiliyor. Altaylı, söz konusu tünelin yalnızca sınırlı sayıda kişi tarafından bilindiğini ifade etti.

TRUMP’IN OTEL SEÇİMİNE BU İDDİAYLA AÇIKLAMA GETİRDİ

Fatih Altaylı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da aynı otelde konaklamasının nedeninin de bu iddia edilen tünel olabileceğini öne sürdü. Yazısında, Trump’ın oteli tercih etmesinde büyükelçiliğe doğrudan ulaşım sağlayan bu geçidin etkili olduğunu savundu.

Söz konusu tünelle ilgili resmi makamlardan herhangi bir doğrulama ya da açıklama bulunmuyor. İddia, Altaylı’nın köşe yazısında aktardığı bilgilerle kamuoyunun gündemine taşındı.

Ulaşılan zapta göre ABD-İran mutabakat zaptında öne çıkan maddeler şöyle:

* İran ve ABD, mevcut savaşa dahil olan müttefikleriyle birlikte, bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasıyla birlikte Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan edecek.

*Taraflar, bundan sonra birbirlerine karşı herhangi bir düşmanca eylemde bulunmamayı, güç kullanma veya güç kullanma tehdidinden kaçınmayı taahhüt edecek.

* İran ve ABD, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve karşı tarafın iç işlerine müdahale etmemeyi kabul edecek.

* Taraflar, en fazla 60 gün içinde, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek bir süre içerisinde nihai bir anlaşmaya varmak üzere müzakere yürütecek.

* Mutabakatın imzalanmasının hemen ardından ABD, deniz ablukasını kaldıracak, İran'a yönelik engelleme ve müdahaleleri sonlandıracak ve deniz trafiğini en geç 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere çıkaracak.

* ABD, nihai anlaşmanın ardından 30 gün içerisinde bölgedeki askeri güçlerini geri çekmeyi taahhüt edecek.

* İran ise Umman Denizi ile Basra Körfezi arasındaki ticari gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesi için gerekli adımları atacak; teknik engellerin kaldırılması ve mayınların temizlenmesi süreçlerini yürütecek.

* ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran'ın yeniden imarı ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık finansman içeren kapsamlı bir plan hazırlayacak.

* Bu planın uygulama mekanizması nihai anlaşmanın parçası olarak 60 gün içinde oluşturulacak.

* ABD, nihai anlaşma çerçevesinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları dahil olmak üzere İran'a yönelik tüm yaptırımları kademeli olarak kaldırmayı taahhüt edecek.

* İran, hiçbir zaman nükleer silah üretmeyeceği yönündeki taahhüdünü yineleyecek.

* Taraflar, zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti ve İran'ın nükleer ihtiyaçları da dahil olmak üzere tüm nükleer konuların nihai anlaşmada çözüme kavuşturulacağını kabul edecek.

* Nihai anlaşmaya kadar mevcut durum korunacak; İran nükleer programında yeni adım atmayacak, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgedeki askeri varlığını artırmayacak.

* ABD Hazine Bakanlığı, mutabakatın imzalanmasının ardından İran petrolü, petrokimya ürünleri ve bunlarla bağlantılı bankacılık, sigorta ve taşımacılık faaliyetleri için gerekli muafiyetleri sağlayacak.

* Müzakerelerde ilerleme sağlanması halinde İran'a ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıklar serbest bırakılarak kullanımına açılacak.

* Bu fonlar, İran Merkez Bankası'nın belirleyeceği nihai yararlanıcılara aktarılabilecek ve tam erişime açık olacak. ABD bunun için gerekli izin ve lisansları verecek.

* Nihai anlaşmanın uygulanmasını ve tarafların yükümlülüklerine bağlılığını denetlemek amacıyla ortak bir uygulama mekanizması kurulacak.

* Mutabakatın imzalanmasının ardından ve belirli maddelerin uygulanmasına ilişkin güvencelerin alınmasıyla birlikte taraflar, kalan maddeler üzerinde nihai anlaşma görüşmelerine başlayacak.

* Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacak.

İnsan hakları örgütü Hengaw'ın yayımladığı rapora göre, Evin, Urmiye, Senendec ve Bukan cezaevlerinde tutulan sekiz Kürt siyasi mahkum hakkında verilen idam kararlarının infaz edilme riski yükseldi.

Raporda, söz konusu mahkumların adil yargılanma ilkelerinin ihlal edildiği davalarda, işkence altında alınan ifadeler ve güvenlik suçlamalarına dayalı olarak ölüm cezasına çarptırıldığı belirtildi.

İdam tehdidi altındaki isimler arasında kadın hakları aktivisti Pakşan Azizi, siyasi tutuklular Pejman Tüberehrizi, Yusuf Ahmedi, Türkiye vatandaşı Kürt mahkum Hatem Özdemir, Arman Marefati, Raouf Şeyh Marufi, Muhammed Feraci ve Muhsin Eslamhah yer alıyor.

Hengaw, özellikle Muhsin Eslamhah'ın dikkat çekici bir durum oluşturduğunu belirterek, Eslamhah'ın "Jin, Jiyan, Azadî" protestolarıyla bağlantılı olarak gözaltına alındığında yalnızca 16 yaşında olduğunu ve bu nedenle İran yasalarına göre dahi "çocuk suçlu" kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Örgütün verilerine göre, 2026 yılı başından bu yana İran'da en az 46 siyasi mahkum ve düşünce tutuklusu idam edildi. Bunların sekizini Kürt mahkumlar oluşturdu.

Raporda ayrıca İran yönetiminin, İran-ABD-İsrail gerilimi ve sonrasındaki ateşkes sürecinde siyasi tutuklulara yönelik baskıları artırdığı, üst düzey yetkililerin muhalifler ve siyasi mahkumlara karşı daha sert önlemler alınacağı yönünde açıklamalar yaptığı kaydedildi.

İranlı yetkililer ise söz konusu iddialara ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı.

Erdoğan açıklamasının devamında şunları söyledi: “Kıbrıs adasında bir fitne ateşinin yakılmak istendiğini biliyoruz ve gelişmeleri de çok yakından takip ediyoruz. İhtirasları cüsselerini fazlasıyla aşan bazı ufak tefek yapılar İsrail'in fitne kayığına binmişler, siyonizmin taşeronluğunu üstlenmişler. Güya Doğu Akdeniz'de birtakım ham hayallerin peşine düşmüşler. Çok açık söylüyorum; kimse macera peşinde koşmasın, siyonist katliam şebekesinin kuyruğuna takılmasın. Eğer Doğu Akdeniz'de Türkiye ve Kıbrıs Türkünün hak ve hukukuna kast edilirse cevabımız çok net olur, çok da sert olur.”

Netanyahu X hesabından tepki gösterdi

Erdoğan’ın grup toplantısının ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, X hesabından tepki gösterdi. Netanyahu’nun paylaşımında şu ifadeler yer aldı:

“Antisemitik diktatör Erdoğan; Kürtlere karşı soykırım uygulayan, Hamas terör örgütünü destekleyen, kendi halkına baskı yapan ve siyasi rakiplerini hapse atan biri olarak, İsrail Devleti'ne ahlâk dersi verebilecek son kişidir.

İsrail Devleti ve dünyanın en ahlâklı ordusu olan İsrail ordusu Orta Doğu'yu ve tüm dünyayı tehdit eden İran'a ve İletişim Başkanı Duran: Erdoğan'ı hadsizce hedef alması tarihin en büyük tutarsızlıklarından biri’’

İletişim Başkanlığından tepki

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise X hesabından Netanyahu’nun paylaşımı üzerine “Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ı hadsizce hedef alması, tarihin en büyük tutarsızlıklarından biridir.” ifadelerini kullandı.

Duran’ın açıklamalarının tamamı şöyle:

"Gazze'de ve Batı Şeria’da on yıllardır on binlerce sivili katleden, çocukları açlığa mahkûm eden, şehirleri yerle bir eden, uluslararası hukuku hiçe sayan, utanç ve ahlâksızlık dolu sicile sahip bir yönetimin ve yöneticinin Türkiye'ye ahlâk dersi vermeye kalkması tam anlamıyla hadsizliktir.

Gazze’de soykırım suçlamasıyla Uluslararası Adalet Divanı'nda yargılananların, insanlığın vicdanı olan Türkiye’ye çamur atmaya çalışması, mazlumların sesi olan Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ı hadsizce hedef alması, tarihin en büyük tutarsızlıklarından biridir.

İftira ve propaganda, gerçekleri değiştiremez. İnsanlık vicdanında mahkûm olmuş bir zihniyetin iftiraları ne Türkiye'nin duruşunu ne de hakikati değiştirebilir. Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Türkiye, mazlumların sesi olmaya; hakikati savunmaya, zalimin karşısında durmaya devam edecektir."

onun vekil güçlerine karşı kararlı şekilde harekete geçmeye devam edecektir."

Aileleri süreç hakkında bilgilendiren Ebdî, esirler dosyasının en önemli öncelikleri olduğunu vurguladı. Kısa sürede bu sorunun çözülmesini beklediklerini aktaran Ebdî daha sonra 6 Ocak’ta başlayan çatışmalarda yaşamını yitirenlerin ailelerini ziyaret etti.

İsrail merkezli haber kuruluşu Arutz Sheva için bir podcast programında konuşan Pollard, İsrail'in İran'dan sonra Ortadoğu'da yeni savaşlara hazırlıklı olması gerektiğini savundu.

Pollard, "Türklerle işimizin, İranlılarla olduğu kadar kolay olacağından pek emin değilim" ifadelerini kullandı.

Middle East Eye'ın haberine göre sözlerini daha da ileri taşıyan eski casus, "Bir sonraki savaşa hazırlıklı olmak zorundayız, bu savaş muhtemelen Türkiye ve Mısır’a karşı olacak. Fırtına yaklaşıyor" dedi.

Suriye detayı

Pollard ayrıca, “Suriye'de yönetimi devralan Türkiye destekli geçici hükümetin, İsrail güçleri tarafından işgal altında tutulan güney bölgelerini geri almasına izin verilmemesi gerektiği” konusunda Tel Aviv'i uyardı.

Pollard, böyle bir senaryonun gerçekleşmesi durumunda İsrail'in fiilen "Türklerle sınır komşusu" haline geleceğini iddia etti.

1984 yılında ABD'nin devlet sırlarını İsrail'e sattığı gerekçesiyle 30 yıl hapis yatan Pollard, 2015 yılında serbest bırakılmasının ardından ABD'den ayrılarak İsrail'e yerleşmişti.

İsrail'e taşındıktan sonra ülke vatandaşlığını da alan Pollard, o günden bu yana İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir'in yakın bir dostu ve destekçisi olarak biliniyor.

Pollard son olarak İsrail'in Mısır veya Türkiye ile savaşa girmemesini "umduğunu" belirtti fakat hemen ardından manidar bir uyarıda bulunarak, "Umut, Pandora'nın Kutusu'ndan çıkan son iblistir" sözlerini söyledi.

Trump, İran’ın nükleer silah ya da bomba sahibi olmayacağına dair taahhütte bulunması gerektiğini belirterek, “İran, nükleer silah veya bomba sahibi olmayacağına dair söz vermelidir” dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN “DERHAL AÇILMALI” VURGUSU

Hürmüz Boğazı’nın ticari geçişlere tamamen açılması gerektiğini söyleyen Trump, “Hürmüz Boğazı, her iki yönde de kısıtlama olmaksızın, geçiş ücreti alınmadan derhal açılmalıdır” ifadelerini kullandı.

Boğazdaki mayın tehdidine de değinen Trump, “Denizdeki mayınlar varsa, imha edilecek” dedi ve ABD’nin daha önce yürüttüğü mayın temizleme operasyonlarına atıfta bulundu.

GEMİLER İÇİN “DÖNÜŞ” SÜRECİ

Bölgede mahsur kalan ticari gemilere de değinen Trump, “Şimdi kaldırılacak olan inanılmaz ve emsalsiz Deniz Ablukası nedeniyle Boğaz’da mahsur kalan gemiler, ‘eve dönüş’ sürecine başlayabilirler” açıklamasını yaptı.

NÜKLEER MALZEME İMHA EDİLECEK

İran’ın nükleer programına ilişkin de konuşan Trump, “Bazen ‘Nükleer Toz’ olarak da adlandırılan ve 11 ay önce güçlü B2 bombardıman uçağı saldırımız sonucu neredeyse çökmüş dağların altında derinlere gömülmüş olan zenginleştirilmiş malzeme… çıkarılacak ve imha edilecek” dedi.

Sürecin ABD, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile koordineli yürütüleceğini belirten Trump, bu kapasiteye sahip ülkeler arasında Çin’i de saydı.

İRAN KARARI İÇİN SON TOPLANTI MI?

Trump açıklamasının sonunda, “Şimdi, nihai karar için karar odasına geçiyoruz. İran için karar vereceğim” ifadelerini kullandı.

Üç tutuklu idam edilmeden önce hapishane yönetimi, tutukluların aileleriyle son kez görüşmelerine izin vermedi.

İran’da insan hakları durumuna dair yıllık rapora göre, yalnızca son 12 ay içerisinde aralarında 63 kadın ve 18 yaş altı 2 çocuğun da bulunduğu en az 2 bin 488 kişi idam edildi.

13 kişinin idam cezası ise kamuoyu önünde infaz edildi.

Ayrıca son 12 ay içerisinde 130 tutuklu hakkında daha idam kararı verildi.

Verilere göre ABD, 21,2 trilyon dolarlık hanehalkı borcu ile ilk sırada yer alırken, Çin 12,3 trilyon dolarla ikinci sırada bulunuyor.

ABD VE ÇİN BORÇTA İLK SIRADA

Amerikan hanehalkları, yüksek konut fiyatları, kredi kartı harcamaları ve otomobil kredileri nedeniyle küresel sıralamada açık ara ilk sırada yer aldı.

Çin’de ise son 20 yılda hızlanan kredi genişlemesi ve konut piyasasındaki büyüme, borç stokunun yükselmesinde belirleyici oldu.

İki ülke birlikte küresel hanehalkı borcunun yarısından fazlasını oluşturuyor.

GELİŞMİŞ EKONOMİLER ÖNE ÇIKIYOR

Veriler, küresel borçlanmanın ağırlıklı olarak gelişmiş ekonomilerde yoğunlaştığını gösteriyor. Gelişmekte olan ülkelerde ise hanehalkı borç seviyeleri daha sınırlı kalıyor.

Birleşik Krallık 3 trilyon dolarlık borçla üçüncü sırada yer alırken, Japonya ve Almanya 2,5 trilyon dolarla listenin üst sıralarında bulunuyor.

Kanada 2,4 trilyon dolar, Avustralya 2,3 trilyon dolar ve Fransa 2 trilyon dolarlık borç stoku ile öne çıkan ülkeler arasında yer aldı.

TÜRKİYE 38. SIRADA

Türkiye, 151 milyar dolarlık hanehalkı borcu ile küresel sıralamada 38. sırada yer aldı.

Bu seviye, Türkiye’yi birçok gelişmekte olan ülkenin önüne taşırken, Avrupa ve OECD ülkeleriyle karşılaştırıldığında daha düşük bir borç stoku profiline işaret ediyor.

Türkiye’de yüksek enflasyon ve faiz döngüsünün hanehalkı kredi davranışları üzerinde etkili olduğu belirtiliyor. Konut kredileri ve tüketici kredileri, toplam borç stokunun ana kalemleri arasında bulunuyor.

KÜRESEL BORÇTA İLK 10 ÜLKE

2026 itibarıyla toplam hanehalkı borcunda ilk 10 ülke şöyle sıralandı:

ABD: 21,2 trilyon dolar
Çin: 12,3 trilyon dolar
Birleşik Krallık: 3 trilyon dolar
Japonya: 2,5 trilyon dolar
Almanya: 2,5 trilyon dolar
Kanada: 2,4 trilyon dolar
Avustralya: 2,3 trilyon dolar
Fransa: 2 trilyon dolar
Hindistan: 1,6 trilyon dolar
Güney Kore: 1,5 trilyon dolar

BORÇ YAPISI ÜLKELERE GÖRE DEĞİŞİYOR

ABD’de hanehalkı borçlarının önemli bölümü mortgage sistemine dayanırken, gelişmiş ülkelerde yüksek borç seviyeleri çoğu zaman gelişmiş finansal sistemlerin ve yüksek yaşam maliyetlerinin sonucu olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre gelişmiş mortgage piyasaları ve tüketici finansman sistemleri, özellikle Batı ekonomilerinde hanehalkı borçlarının yüksek görünmesinde etkili oluyor.

Çin’de ise kredi genişlemesi ve emlak sektöründeki büyüme, son yıllarda borç stokunun hızlı yükselmesine neden oldu.

Habere göre; üst düzey bir ABD’li yetkili, "Başkan, nihai kararını vermeden önce birkaç gün düşünmek istediğine dair arabuluculara mesaj iletti" dedi.

İran merkezli “Khabar Online” sitesine dayandırılan açıklamalara göre Gazanfari, ABD’nin Orta Doğu’ya askeri sevkiyatlarını artırdığını ve bunun olası bir operasyonun işareti olduğunu savundu.

Gazanfari, Washington ve Tel Aviv’in İran’ın güneyindeki bazı adaları hedef alabilecek planlar üzerinde durduğunu öne sürerek, ülkede güvenlik endişelerinin arttığını ifade etti.

ABD’nin uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması, zenginleştirilmiş materyalin ülke dışına çıkarılması ve İran’ın desteklediği “direniş ekseni”ne yönelik taleplerinin kabul edilemez olduğunu söyledi.

İranlı vekil ayrıca ülkede “fiili savaş hali” bulunduğunu iddia ederek, son bir hafta içinde İran’a yönelik iki askeri saldırı gerçekleştiğini öne sürdü. Bu saldırıların ABD donanmasına bağlı unsurlar tarafından yapıldığını iddia etti.

Öte yandan Gazanfari, ülkedeki internet kısıtlamalarına yönelik eleştirileri de reddederek, bunun “abartılı medya kampanyası” olduğunu savundu. Yaklaşık 50 milyon kişinin yerel platformları sorunsuz kullandığını ve internet kısıtlamalarının güvenlik gerekçeleriyle birçok ülkede uygulanabildiğini belirtti.

Abbasi'nin ailesi cezaevinden çıktıktan sonra, Muhammed Abbasi'nin idam edildiği kendilerine telefonla bildirildi.

Dört çocuk babası olan Muhammed Taqi Shahveisi’nin Selas-ı Babacani kentinden, 31 yaşındaki Siros Ramazani’nin ise Kirmanşahlı olduğu belirtildi.

Her iki mahkûmun da ayrı davalarda “kasten adam öldürme” suçlamasıyla İran yargısı tarafından ölüm cezasına çarptırıldığı ve uzun süredir idam koğuşunda tutuldukları ifade edildi.

İran devlet medyası ile yargıya bağlı resmi kaynaklar ise idamlara ilişkin henüz herhangi bir açıklama yapmadı.

50 bin asker alarmda

"Başkan Donald Trump’ın, uçak gemileri, destroyerler, Deniz Piyade birlikleri ve savaş uçaklarını kapsayan yaklaşık 50 bin askeri İran operasyonuna yönlendirdi" ifadeleri yer alan haberde, Orta Doğu’daki tüm ABD birliklerinin tam muharebe alarmında olduğu aktarıldı. Askerlerin paraşüt ve hayatta kalma kitleriyle bölgede konuşlandırıldığı ve Trump’ın İran’a yönelik "füze kapasitesini yok etme ve füze sanayisini yerle bir etme" hedefini açıkladığı belirtildi.

Habere göre, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının başlamadan önce Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Ürdün, Katar, Kuveyt ve Bahreyn’deki üslerde yaklaşık 40 bin ABD askeri bulunuyordu.

İran’ın yarı resmi haber ajansları Fars Haber Ajansı ve Tesnim Haber Ajansı, ülkenin güneyinde stratejik öneme sahip noktalara “düşman unsurlara ait İHA’lar tarafından eş zamanlı saldırılar düzenlendiğini” duyurdu. Açıklamalarda başkent Tahran’da da hava savunma sistemlerinin devreye girdiği bildirildi.

Olayların kapsamı, saldırıların kaynağı ve etkilerine ilişkin resmi netlik sağlanmazken, bölgelerde güvenlik önlemleri artırıldı.

Keşm Adası ve Bender Abbas hedef alındı

Basra Körfezi’nde, Hürmüz Boğazı’nın girişinde yer alan stratejik Keşm Adası, saldırıların odak noktalarından biri oldu. Bölgede yer alan Behmen İskelesi’nin hedef alındığı aktarılırken, İran Silahlı Kuvvetleri ile “düşman unsurlar” arasında karşılıklı ateş açıldığı belirtildi.

Tesnim Haber Ajansı, bölgede duyulan patlama seslerinin büyük bölümünün küçük İHA’lara karşı devreye giren hava savunma sistemlerinden kaynaklandığını bildirdi.

Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinde iki İHA’nın hava savunma sistemleri tarafından tespit edilerek düşürüldüğü açıklandı. Kentin farklı noktalarının da İHA’larla hedef alındığı, ancak saldırıların büyük ölçüde püskürtüldüğü ifade edildi.

Tahran’da da alarm durumuna geçildi

Saldırıların ardından başkent Tahran’ın batı bölgelerinde de hava savunma sistemlerinin aktif hale geldiği bildirildi. İran resmi haber ajansı IRNA, tehditlerin etkisiz hale getirildiğini açıkladı.

Saldırının kaynağına ilişkin farklı iddialar

Saldırıların sorumluluğuna ilişkin resmi bir doğrulama yapılmazken, Tesnim Haber Ajansı operasyonun arkasında Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) olabileceğini öne sürdü. İsrail basınında yer alan açıklamalarda ise İsrailli kaynaklar olaylarla ilgilerinin bulunmadığını ifade etti.

ABD merkezli Fox News, üst düzey bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde Amerikan ordusunun İran’ın Keşm Limanı ve Bender Abbas bölgelerine hava saldırıları düzenlediğini öne sürdü. Haberde, bunun savaşın yeniden başladığı anlamına gelmediği ifade edildi. Beyaz Saray ve Pentagon tarafından ise konuya ilişkin resmi açıklama yapılmadı.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı İbrahim Azizi, saldırılara ilişkin yaptığı açıklamada, olası yeni saldırılara çok daha sert karşılık verileceğini belirterek, “Tekrarlanan hatalar cevabı daha sert ve yıkıcı hale getirir” ifadelerini kullandı.

Independent Türkçe