İlçede aralıklarla devam eden yağışlar özellikle Cumhuriyet Mahallesi’nden geçen derelerde su seviyesinin kritik noktaya ulaşmasına neden oldu. Kar erimelerinin de etkisiyle debi artışı yaşanırken, taşkın tehlikesi nedeniyle önlem alındı.

“Güvenlik gerekçesiyle geçici kapatma”

Yetkililer, çarşı merkezinde bulunan köprünün güvenlik amacıyla geçici olarak kapatıldığını bildirdi. Köprü üzerinde faaliyet gösteren bir işletmenin de tedbir amaçlı hizmetini durdurduğu öğrenildi.

“Riskli bölgelerde önlemler artırıldı”

İlçe yetkilileri tarafından yapılan açıklamada, son günlerde artan yağışlar ve kar erimelerinin dere yataklarında risk oluşturduğu vurgulandı. Açıklamada, vatandaşların yoğun kullandığı alanlarda güvenlik önlemlerinin artırıldığı ve durumun yakından takip edildiği belirtildi.

Çatak İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, ilçe genelindeki tüm okullarda 5 Ocak 2026 Pazartesi günü eğitim ve öğretime ara verildiği bildirildi.

Öte yandan, yaklaşık 5 gün önce çığ düşmesi sonucu ulaşıma kapanan Çatak–Van kara yolunun, Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü ekiplerinin çalışmalarıyla tek şeritten kontrollü olarak ulaşıma açıldığı belirtildi. Ancak bölgede çığ riskinin devam etmesi nedeniyle sadece acil ve öncelikli araçların geçişine izin verilirken, diğer araçların geçişinin geçici olarak yasaklandığı kaydedildi.

Belediyeden yapılan açıklamaya göre, adaylar yalnızca tek bir pozisyon için başvuruda bulunabilecek. Eksik evrakla yapılan ya da birden fazla pozisyon için sunulan başvuruların geçersiz sayılacağı bildirildi.

Başvuru için istenen belgeler

Başvuru yapacak adaylardan şu belgeler talep ediliyor:

• Nüfus cüzdanı veya T.C. kimlik kartı fotokopisi

• Diploma veya mezuniyet belgesi (aslı, noter onaylı ya da e-Devlet barkotlu)

• KPSS sonuç belgesi (ÖSYM doğrulama kodlu)

• Son 6 ay içinde çekilmiş 3 adet biyometrik fotoğraf

• Başvurulan pozisyona ilişkin dilekçe

Adayın durumuna göre sürücü belgesi ve denklik belgesi de istenebilecek.

Başvuru süreci

Başvuru formunda adaylardan; KPSS puanı, eğitim durumu, adli sicil kaydı, sağlık durumu ve daha önce 4/B kapsamında çalışıp çalışmadıklarına ilişkin bilgileri beyan etmeleri isteniyor. Formda yer alan bilgilerin gerçeğe aykırı olması halinde başvuruların geçersiz sayılacağı ve sözleşme yapılmayacağı bildirildi.

Çatak Belediyesi yetkilileri, alım sürecinin mevzuata uygun ve şeffaf şekilde yürütüleceğini belirterek, adayların başvuru formunu dikkatle doldurmaları ve belgeleri eksiksiz sunmaları gerektiğini vurguladı.

Sözleşmeli personel alımına ilişkin pozisyonlar, başvuru takvimi ve sonuçların, Çatak Belediyesi’nin resmi duyuru kanalları üzerinden ilan edilmesi bekleniyor.

Başvuru formuna ulaşmak için tıklayın.

Bitik’in cenazesi, Çatak Devlet Hastanesi morgundan alınarak Merkez Camisi’ne getirildi. Camide kılınan cenaze namazına ailesi, yakınları ve AKP Çatak İlçe Başkanı Fazıl Babur katıldı.

Namazın ardından Gülnaz Bitik, ilçe mezarlığında defnedildi. Tören sırasında yakınları taziyeleri kabul etti.

Açıklamada, yaralı vatandaşlara acil şifalar temenni edilirken, felaketten etkilenen tüm bölge halkına da “geçmiş olsun” mesajı verildi. Yaşanan olayın derin bir üzüntüye neden olduğu vurgulanan mesajda, benzer acıların bir daha yaşanmaması temennisinde bulunuldu.

Çatak’ta ne olmuştu?

Van’ın Çatak ilçesinde etkili olan yoğun kar yağışının ardından Bahçelievler Mahallesi’nde bir evin bahçesine çığ düştü. O sırada dışarıda bulunan 76 yaşındaki Gülnaz Bitik çığın altında kaldı. İhbar üzerine olay yerine AFAD, sağlık, polis, jandarma ve itfaiye ekipleri sevk edildi. Kar altından yaralı olarak çıkarılan Bitik, kaldırıldığı Çatak Devlet Hastanesi’nde yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Aynı gün ilçe merkezindeki Menderes Mahallesi Sultan Sokağı’nda bir evin üzerine de çığ düşmesi üzerine, riskli görülen bazı evler tedbir amaçlı tahliye edildi. Sokak araç ve yaya trafiğine kapatılırken, Van Valisi Ozan Balcı bölgede başka bir kişinin kar altında bulunmadığını ve ekiplerin olası risklere karşı çalışmalarını sürdürdüğünü açıkladı.

Edinilen bilgilere göre olay, Bahçelievler Mahallesi’nde yaşandı. Evine ait bahçede bulunduğu sırada çığın altında kalan Bitik için çevredekilerin ihbarı üzerine AFAD, sağlık, itfaiye, polis ve jandarma ekipleri bölgeye sevk edildi. Ekiplerin yoğun çalışması sonucu kar yığınlarının altından çıkarılan yaşlı kadın, Çatak Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı. Ancak yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Olay sonrası ilçede güvenlik tedbirleri artırıldı. Kaymakam Kadir Kılıç’ın koordinasyonunda jandarma, emniyet ve belediye ekipleri, olası risklere karşı okul bahçeleri ve yerleşim alanlarında biriken karları temizledi, araç yönlendirmeleri yapıldı. İlçe merkezinde karla mücadele çalışmaları da aralıksız sürdürülüyor.

Öte yandan sabah saatlerinde Menderes Mahallesi Sultan Sokağı’nda bir evin üzerine de çığ düştü. Yapılan incelemelerde bölgede çığ tehlikesinin devam ettiği belirlenince bazı evlerin tedbir amaçlı boşaltılmasına karar verildi. Tahliye edilen sokak polis ekiplerince yaya ve araç trafiğine kapatılırken, evlerinden çıkan vatandaşlar pansiyonlara yerleştirildi.

Van Valisi Ozan Balcı, bölgede herhangi bir kayıp vatandaş bulunmadığını belirterek, “Can güvenliği önceliğimiz. Riskli alanlardaki bazı evleri geçici olarak tahliye ettik. Ekiplerimiz sahada ve durumu yakından takip ediyor” açıklamasında bulundu.

Olay, Çatak’a bağlı Çîçan Mahallesi Kit kırsalında gece saatlerinde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, yaylada otlatılan koyun sürüsünün en önünde bulunan bir koyun uçurumu fark etmeyerek kayalıklardan düştü. Onu takip eden diğer koyunlar da peş peşe uçuruma atladı.

Çobanın durumu fark etmesi üzerine olay yerine giden hayvan sahipleri, yaptıkları kontrolde 18 kişiye ait toplam 334 koyunun öldüğünü belirledi.

Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Çatak İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri bölgeye giderek zarar tespit çalışması yaptı.

Çatak Çayı'nda akşam saatlerinde balık tumaya çalışan 3 çocuk babası Muttalip Şipal isimli bir genç dengesini kaybetmesi sonucu suya düştü. Çevredekilerin fark etmesi üzerine olay 112 sağlık ekiplerine bildirildi. Çayda kaybolan Şipal'i ekipler ve çevredeki yurttaşlarında yardımı ile bür süre sonra bulunarak sudan çıkartıldı.

 İlk müdahalalenin ardından Şipal, kaldırıldığı Çatak Devlet Hastanesinde hayatını kaybetti.

Van’ın Gürpınar ve Çatak ilçe kırsallarında başlatılan geniş çaplı operasyon sırasında çatışma çıktı. Dün gece yaşanan çatışmada 2 askerin ağır yaralandığı ve Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaşı Tıp Merkezi’ne kaldırıldığı öğrenildi. 

Ailesinin ihbarı sonucunda gözaltına alınan Fatih Y. ifade işlemlerinin ardından tutuklanarak cezaevine gönderildi. 

ÖZEL SAVAŞ POLİTİKALARI 

HDP Milletvekili Muazzez Orhan, Kürdistan'da özel savaş politikalarının hayata geçirilmek istendiğini belirterek, bu politikalara izin vermeyeceklerini söyledi. Orhan, "Bu cinsel saldırıların artmasındaki temel neden siyasal iktidarın Kürt halkı üzerindeki politikasıdır. Bu özel savaş politikaları; üniformalar eliyle çocuk, kadın bedeni üzerinden yürütmektedir. İktidarın kadın politikalarına sesiz kalmayacağız. Kadının çocuğun duyulmayan sesi olacağız" dedi. 

'MÜCADELE EDECEĞİZ'

"Bir kereden bir şey çıkmaz" diyen zihniyete karşı mücadele edeceklerini ifade eden Orhan, "Bir kereden çok şey çıkar. Bu zihniyet her gün kadınlar ve çocuklar üzerindeki şiddetini arttırıyor. Bizler bu zihniyete karşı, yüz kızartıcı suçlara karşı her koşulda mücadelemize devam edeceğiz. Bizler failleri her koşulda deşifre edecek, faillerin yargılanması ve gereken cezayı alması için takipçi olacağız" diye konuştu. 

Açıklama "Bijî berxwedana jinan" sloganları ile son buldu.

Mikail Özer yönetimindeki 02 AAT 630 plakalı otomobil, Medeni Çekal yönetimindeki 56 AAD 117 plakalı otomobil ve Kasım Yabi yönetimindeki 65 NK 010 plakalı toptancı kamyonu çarpıştı. Meydana gelen trafik kazasında yaralanan 6 kişi, İtfaiye ekipleri tarafından araçlardan çıkarıldı. Yaralıların ambulanslarla Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne kaldırılarak tedavi altına alındığı ifade edilirken, kazayla ilgili tahkikatın başladığı bildirildi.

İHA

Soruşturmanın tamamlanmamasına tepki gösteren İnsan Hakları Derneği (İHD) Van Şube Başkanı Mehmet Karataş, iki yurttaşa işkence yapanların açığa çıkartılarak yargılanmasını talep etti. 

İNSANLIĞA KARŞI SUÇ

Yaşanan olayda yasalarda yer alan yaşam hakkının ihlal edildiğini belirten Karataş, 40 yıldır savaşta birçok ihlalin yaşandığını ve son olarak bu iki insana yönelik işkencenin de insanlığa karşı suç niteliğinde olduğunu vurguladı. Karataş, “Gözaltına alınan iki yurttaş dövülerek yaşamlarına kast edilmiştir. Bu olay sonucunda Servet Turgut yaşamını yitirdi ve bu olayda yaralanan Osman Şiban ise eski sağlığına kavuşmuş değil. Burada yaşama yönelik hak ihlali, işkence ve kötü muamele var” dedi.  

ANAYASA İHLALİ 

Anayasanın ve Türkiye'nin taraf olduğu sözleşmelerin ihlal edildiğini dile getiren Karataş, "Bu noktada Türkiye burada anayasa ve imza attığı sözleşmelere uyarak gereken soruşturmayı hızlı bir şekilde etkin bir dava yürütmelidir. Ama bunun yerine dosyada gizlilik sürdürerek bir yıldır soruşturma yürütüldüğü söyleniliyor” ifadesinde bulundu. 

FAİLLER YERİNE GAZETECİLER YARGILANDI

Soruşturmanın etkin sürdürüldüğünü dair kendilerinde bir kanaat oluşmadığını belirten Karataş, “Çünkü bu olayı haberleştiren ve Türkiye ile dünya kamuoyuna duyuran gazeteciler tutuklandı. Gazeteciler bu olayı haberleştirmesi görevidir. Bu olayı örtbas etmek için gazetecilere yöneldiler. Gazeteciler halkın haber alma hakkını savundukları için ve yaşanan bir olayı belgelerle ortaya çıkarttıkları için hürriyetlerinde yoksun bırakılarak yargılandılar ve halen yargılanıyorlar. Halkın haber alma hakkı hem de ise gazetecilerin mesleğini yapmaları engellendi. Bu durumların bir daha yaşanmaması için haber yapan gazetecileri değil yaşanan olayda failler yargılanmasının sağlanması gerekiyor” dedi. 

Karataş, yaşanan olayda cezasızlık politikasından vazgeçilerek fail olan görevliler hakkında etkin soruşturma yürütülmesi ve dava sürecinin başlaması için çağrıda bulundu. 

FALİYETİ DURDURMA AMAÇLI AÇILAN DAVA SONUÇ VERDİ

Konu hakkında bilgi veren Mantaş Alabalık Çiftliği avukatı Yılmaz Karay, çevrenin korunması ve tahribatın önlenmesinin önemine değindi. Karay, “Bozma kararı ile birlikte müjdeli bir haber almış bulunmaktayız. Van 4’üncü İdare Mahkemesi nezdinde barajın yapımının ve faaliyetinin durdurulması amacıyla açılan yürütme durdurma davası Danıştay’dan bozma kararı ile birlikte dönerek barajın durdurulması önündeki hukuksal ve yasal engeller de aşılmış oldu” dedi. 

'ÇED OLUMLU RAPORU ÇIKARILMADIĞI YÖNÜNDE GÖRÜŞ BİLDİRİLDİ'

Van 4’üncü İdare Mahkemesi nezdinde açılan “ÇED olumlu raporun iptali ve barajın faaliyetinin durdurulması”na yönelik davaya dikkat çeken Karay,, “Van 4’üncü İdare Mahkemesi açılan davanın süresinde olmadığından le davanın süre yönünden reddine karar vermişti. Yaptığımız temyiz başvurusu üzerine dava dosyası Danıştay 6. Dairesi’ne gönderilmişti. Danıştay 6. Dairesi ise yapılan bu başvurunun süresinde olduğunu, Van Valiliği’nin ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Çatak ilçesinde ve Van ilinde askıya ÇED olumlu raporunu çıkarmadığını ya da çıkardığına dair herhangi bir olumlu evrak sunmadığından dolayı yaptığımız idari başvurunun ve davanın süresinde olduğunu kabul ederek Van 4. İdare Mahkemesi’ne görüş bildirmiştir” diye belirtti.

'MAHKEME KARARA UYMAK ZORUNDA'

Bu kararla birlikte Sortkin Deresi üzerinde kurulan HES’in Van 4’üncü İdare Mahkemesi’nin, yapılacak duruşmalarda barajın durdurulması yönünde karar vermesi gerektiği bilgisini veren Karay,, “Van 4’üncü İdare Mahkemesi’nin Danıştay’ın 6’ncı Dairesi’nin kararına uyma zorunluluğu vardır. Nitekim Danıştay 6’ncı Dairesi kararında; kararın, karar düzeltmeye de kapalı olduğunu ve kararın kesin olduğunu bildirmiştir. Ayrıca Danıştay 6’ncı Dairesi’nin bu kararıyla Van Valiliği’nin ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın HES’lerle ilgili verilen ÇED olumlu raporlarının askıya çıkarılmadığını ortaya çıkarmış ve HES’lerle ilgili alelacele işlemlerde bulunarak halkın HES’lere karşı tepkilerini önleme amaçlı gizliden bir süreç yürütmüş olduklarını ortaya çıkarmıştır. Askıya çıkarmamakla birlikte toplumun ve yöre halkının haberdar olması engellenmiştir” şeklinde konuştu.

Öte yandan çocuğu vuran Ş. K, ise olay günü alınan ifadesinin ardından serbest bırakılmıştı. Ş. K’ın ateşli silahı temizlerken ateş aldığı ve çocuğa isabet ettiği iddia edilmişti. 

BAŞVURU

Duvar’da yer alan habere göre, milletvekilleri sundukları dilekçelerde, işkencenin sadece yapılana değil tüm topluma karşı işlenen bir suç olduğunu söyleyerek mağdurların yaşadıklarının aydınlatılması gerektiğinin altını çizdi. Dilekçede, “Osman Şiban ve Servet Turgut'a yapılanların hukuk devleti ilkesi bağdaşmadığı apaçıktır. Kamu görevi yürüten kolluk görevlilerince yapılan bu işkenceler cezasız bırakılmamalı ve cezasızlık anlayışı ile mücadele edilmeli” denildi.

Milletvekilleri, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 5'nci maddesini hatırlatarak hiç kimsenin işkenceye maruz bırakılamayacağını belirtti. İşkence mağdurlarının ziyaret edilerek kendilerinden olayın dinlenmesi, failler hakkında buradan yola çıkarak etkin bir soruşturma yapılmasını istedi.

TALEPLER GÖRMEZDEN GELİNDİ

İçişleri Bakanlığı ise bu başvuruya 4 madde halinde yanıt verirken vekillerin taleplerine hiç değinmedi. İçişleri Bakanlığı, somut olarak olayla ilgili açılan soruşturmayı işaret etti:

* Van'da 11 Eylül 2020 tarihinde Yıldırım-10 Nordoz operasyonunda Jandarma Genel Komutanlığı personeli Jandarma Yüzbaşı Mahmut Top, Jandarma Uzman Çavuş Yusuf Uyar ve Jandarma Uzman Çavuş Sezer Uçar şehit olmuşlardır

* Van İl Jandarma Komutanlığı JÖH ve komandı birlikleri tarafından SİHA ve yakın hava destekli teröristlere yönelik yapılan söz konusu operasyon neticesinde aralarında yurtiçinde bulunan teröristlerin yüzde 60'ının sorumlusu olan terörden aranan listesinde kırmızı kategoride bulunan Agit Civyan'ın bulunduğu 3 terör örgütü mensubu etkisiz hale getirilmiştir

* Dilekçelerde ismi geçen Osman Şiban ve Servet Turgut operasyon kapsamında terör örgütüne yardım etme şüphesiyle gözaltına alınmışlardır.

* Dilekçelerde bahsi geçen iddialarla ilgili olarak Van Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 11 Eylül 2020 tarihli itibariyle adli ve eş zamanlı olarak idari soruşturma başlatılmış olup olayın bütün boyutlarıyla titizlikle değerlendiriliyor.

Peki İçişleri Bakanlığı'nın işaret ettiği soruşturmada nasıl bir ilerleme var? Dosyanın avukatı Baran Bilici, savcılığın Osman Şiban'la ilgili ifade verip veremeyeceğine ilişkin adli tıptan rapor istediğini söyledi. Bilici, bu raporun savcılığa gönderildiğini söyleyerek şunları belirtti: “Biz savcılığa gelen raporu henüz göremedik. Eğer Adli Tıp Osman Şiban'ın ifade verebileceğini uygun görmüşse ifadesi alınacak. Biz de şu an bu raporun sonucunu öğrenmeye çalışıyoruz.”

D.K.’nin yoğun bakım servisinde tedavisi sürüyor.  

SERBEST BIRAKILDI

Olay günü gözaltına alınan Ş K’nın ise ifadesi alındıktan sonra serbest bırakıldığı öğrenildi.  

Öte yandan 3 gündür yoğun bakım servisinde tedavisi süren ve hayati tehlikesi devam eden D.K’nin yüzde 20 zihinsel engelli olduğu kaydedildi. 

Toplu halde defnedilen PKK'lilerden Abdullah Malgaz’ın kardeşi Mustafa Malgaz, 2021 yılında açtıkları davada taleplerinin reddedilmesine tepki gösterdi. 

SÜRECE GÖRE TAVIR  

Davayı ilk açtıklarında mahkemenin tavrının "kötü" olduğunu aktaran Malgaz, çatışmalı sürecin durmasıyla birlikte bu tavrın yumuşamaya doğru gittiğini belirtti. Yumuşamanın olduğu süreçte olay yerine keşif yapıldığını ve kemiklere ulaşıldığını belirten Malgaz, o süreçte çıkan bulguların Malatya Adli Tıp Kurumu’na (ATK) gönderildiğini anımsattı. Kemiklerin kendilerine iade edilme aşamasında sürecin tekrardan bozulduğunu ve mahkemenin tavrının değiştiğini ifade eden Malgaz, “Çözüm sürecinde hakimler ve askerler de bizlerle gelerek mezarda keşif yaptı. Çatak’ta kemikler bize verilecekti ama sürecin bozulmasından sonra ‘kemikler verilemez’ denildi. Belki 4 kişinin cenazesi ‘belli olur’ dediler. 27 kişiden hepimiz ‘kemiklerimizi istiyoruz’ dedik. Tüm kemiklerin bir araya getirilmesini istedik” dedi. 

AİLENİN BEKLENTİSİ

Yaşamını yitirenlerin kimliklerinin, kemiklerin yakılmasından kaynaklı belirlenemediğini aktaran Malgaz, tek taleplerinin Çatak ile Hakkari, Şırnak ve Van üçgeninde yer alan Feraşin Yaylası'nda olan kemiklerin bir araya getirilmesi olduğunu ifade etti. Malgaz, "Tek umudumuz oydu ve kemiklerimizi bir araya getirmek istiyorduk. Mahkemenin kemikleri bize vermesini istiyorduk. Mahkeme onu da yerine getirmedi. Dosya yeniden Yargıtay’a gidecek. En azından Yargıtay sonrası kemiklerin verilmesi ve ileriki zamanlarda yakınlarımıza ait bir mezarının olmasını istiyoruz” diye konuştu. İki ayrı yerdeki kemiklerin bir araya getirilmesiyle vicdanlarının rahatlayabileceğini vurgulayan Malgaz, "Dua edip ziyaret edeceğimiz bir mezarın olmasını istiyoruz" dedi.  

NE OLMUŞTU?

Van’ın Çatak ilçe kırsalında bulunan Görentaş (Gorandeşt) Yaylası'nda 12 Ekim 1998 tarihinde askerler ile PKK'liler arasında çatışma çıkmış ve yaşamını yitiren 27 PKK’li toplu halde gömülmüştü. 2011 yılında ailelerin başvurusu sonrası Çatak ilçesinde bulunan 2 ayrı toplu mezardan biri olan Görentaş (Gorandeşt) Mahallesi kırsalındaki Badılgali Yaylası'nda keşif yapılmıştı. Keşif sonrası yapılan kazıda, PKK’lilere ait toplu mezarda kimi kemik ve bulgulara rastlanırken, birçok kemiğin ise Feraşin Yaylası’ndaki "Şehit Mehmet Goyi Mezarlığı"na götürüldüğü ortaya çıkmıştı. 

Aileler, bunun üzerine toplu mezardaki kemikler ve bulguların da kendilerine teslim edilmesi için Çatak Cumhuriyet Başsavcılığına başvurmuştu. 10 yılı aşkın bir süre boyunca birçok mahkemeye giden dosya, en son 20 Nisan'da görülen duruşmada karara bağlanarak, "kemiklerin iade talebi" reddedildi. 

MA / Müjdat Can 

NELER YAŞANDI?

Van’ın Çatak ilçe kırsalında bulunan Görentaş (Gorandeşt) Yaylası'nda 12 Ekim 1998 tarihinde askerler ile PKK'liler arasında çatışma çıktı. Resmi makamlar çatışmada 22 PKK'linin ve 14 korucunun yaşamını yitirdiğini, PKK ise 27 üyeleri ve 14 korucunun yaşamını yitirdiğini açıkladı. Korucuların cenazeleri ailelerine teslim edilirken, PKK'lilerin cenazeleri ise toplu bir şekilde defnedildi. Çocuklarının kemiklerini isteyen ve birçok girişimde bulunan aileler, 2011'de PKK tarafından konuya ilişkin yapılan açıklama üzerine bölgeye gitti. Aileler, daha sonra kemiklerin kendilerine teslim edilmesi için İnsan Hakları Derneği (İHD) Van Şubesi’ne başvurdu.

Başvuru üzerine 13 Ağustos 2011 tarihinde aileler, İHD, Van Barosu, Avrupa Parlamentosu'nun bazı üyeleri ve Latin Amerika’dan gelen adli tıp uzmanlarından oluşan bir heyet, toplu mezarın bulunduğu bölgeye yakın Andiçen Mahallesi’ni (Kelahi) ziyaret etti. Askerlerin toplu mezara gidilmesini engellemesi üzerine heyet, farklı bir toplu mezarın olduğu Görentaş (Gorandeşt) Mahallesi kırsalındaki Badılgali Yaylası'nı ziyaret etti. 

BAŞVURU AİHM'DEN DÖNDÜ

Aileler, ziyaret sonrası kemiklerin teslim edilmesi için Çatak Cumhuriyet Başsavcılığına başvurdu. Savcılık, ailelerin "toplu mezarın kamu marifetiyle açılması, DNA testinin yapılması ve teslimi” talebiyle yaptığı başvuru hakkında 24 Ağustos 2011'de "takipsizlik" kararı verdi. Aileler, avukatları Turan Ece ile Erciş Ağır Ceza Mahkemesi'ne itirazda bulundu. Bu itirazın reddedilmesi üzerine aileler, kararı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) taşıdı. Başvurunun geri dönmesi üzerine aileler, 30 Nisan 2013 tarihinde Çatak Asliye Hukuk Mahkemesi’ne başvuru yaptı. 

MEZARLAR FERAŞİN'E TAŞINDI

Mahkemesi, 3 Mayıs 2013 tarihinde "görevsizlik" kararı vererek başvuru için Çatak Sulh Hukuk Mahkemesi’ne işaret etti. Ailelerin, Çatak Sulh Hukuk Mahkemesi'ne yaptığı başvuru kabul edildi. Mahkeme, 16 Temmuz 2014 tarihindeki davanın 3'üncü duruşmasında toplu mezarların keşfine karar verdi. Karar sonrası 21 Ağustos 2014'te yapılan keşifte, birçok kemiğin Van-Hakkari ve Şırnak üçgenindeki Feraşin Yaylası'nda PKK'lilerin cenazelerinin bulunduğu "Şehit Mehmet Goyi Mezarlığı’na" götürüldüğü ortaya çıktı.  

KEŞİF YAPILDI

Adli Tıp Uzmanı Ümit Biçer’in de aralarında bulunduğu uzmanlar ile yapılan keşifte ulaşılan kemik kalıntıları, Adli Tıp Kurumu’na gönderildi. ATK, "kimliklendirmeye uygun" olmadığı gerekçesiyle kemik ve bulguları mahkemeye gönderdi. Aileler, yakınlarına ait olduğu belirtilen ve dosyaya eklenen fotoğraflar ile 28 Temmuz 2015'te teşhis yaptı. Aileler, yakınlarına ait olduğu belirtilen kemiklerin yeniden ATK'ye gönderilmesine rıza göstermeyerek, Feraşin'e defnedilmeleri için kendilerine verilmesini istedi.  

İKİNCİ GÖREVSİZLİK

Çatışmada yaşamını yitiren "Piling" kod adlı Abdullah Malgaz'ın ailesi, ayrıca 1998'de oğulları tarafından alıkonulduğu iddia edilen dönemin Bahçesaray Belediye Başkanı Naci Orhan'ın ifadesine başvurulmasını istedi. Aile, bu taleplerine ise, çatışma sonrası çocuklarının askerler tarafından koparıldığı iddia ettiği kafasının teşhis için Orhan'a götürülmesini gerekçe gösterdi. Ancak, Orhan'ın ifadesi almayan mahkeme 20 Eylül 2015'de bir kez daha "görevsizlik" kararı verdi. 

ORHAN'IN İFADESİ

Mahkemenin yaklaşık 3 yıl sonra böylesi bir karar vermesi üzerine dosya Yargıtay'a taşındı. Başvuruyu değerlendiren Yargıtay 20’nci Hukuk Dairesi, dosyayı Çatak Sulh Hukuk Mahkemesi’ne iade etti. Mahkeme, yeniden yapılan yargılama kapsamında 17 Ekim 2017 tarihinde Naci Orhan’ın ifadesini aldı. Orhan, kendisine böylesi bir teşhisin yaptırılmadığını iddia etti. 

Av. Ece, yargılama sürecinde Amerikan Massachusetts Amherst Üniversitesi Şiddet ve Çatışma Labaratuarının başında bulunan Antropoloji Doçenti Dr. Ventura Perez ve aynı üniversitede Siyaset Bilimi Doktora adayı Bilgesu Sümer’in hazırladığı bilirkişi raporunu dosyaya sundu. Raporda, "vatandaşların haklarının çiğnendiğine" vurgu yapıldı. 

555 BİN TL MASRAF

Mahkeme, ailelerin talebine rağmen "kamu düzenini ilgilendirdiği" gerekçesiyle kimlikleştirme için kemik ve bulguları tekrardan ATK'ye gönderilmesine karar verdi. Mahkeme, ayrıca ATK’den kimlikleştirme işleminin masrafını istedi. ATK, tüm bulgular için 555 bin 750 TL masrafın olacağını mahkemeye iletti. 

Av. Ece ise, “yargılama giderlerinin mahkemece karşılanmamasının hukuk devletinin ihlali olduğunu ve ailelerin maddi durumlarında değişme olmadığı halde mahkemenin adli yardım kararından dönmesinin kabul edilemez olduğu" gerekçesiyle masrafların mahkemece karşılanmasını istedi. Mahkeme, bu talebi de reddetti. 

Ailelerin, kemiklerin kendilerine verilmesi amacıyla açtığı davanın dün 31'inci duruşması görüldü. Av. Ece, kemiklerin tamamına yakınının Feraşin Yaylası'na götürüldüğünü anımsatarak, kemiklerin birleştirilmemesinin suç olduğunu belirtti. Av. Ece, kemiklerin teslim edilmesini istedi. Mahkeme, ise talebi reddetti. 

MA / Müjdat Can - Gökhan Altay

HES'E KARŞI DAVA

3 Ocak'taki su kesintisinin ardından yaşanan balık ölümleri üzerine Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Çatak İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri tesislerde incelemede bulundu. Ekiplerin tuttuğu tutanakta, balıkların ölüm sebebi yetersiz su ve oksijenden kaynaklı strese girmeleri olarak belirlendi. Alabalık tesisi sahibi Orhan Mantaş, bunun üzerine HES için yürütmeyi durdurma ve maddi tazminat davası açtı.  

Balık ölümlerinin yanı sıra bölgenin önemli geçim kaynaklarından olan tarım ve hayvancılık da HES'ten olumsuz etkilendi. Su seviyesinde yaşanan düşüşten kaynaklı özellikle Işıklı Mahallesi'ne bağlı Elmalı Mezrası'ndaki tarım arazilerinde sulama yapılamıyor. Tarlalarını sulayamayan mahalle sakinleri hayvanlarına içecek su bulmakta da zorlanıyor.  

TARIMA ETKİSİ

Duruma tepkili olan Elmalı sakinlerinden Musa Elitaş, HES’lerin her anlamda kendilerine zarar verdiğini söyledi. Çay suyunun azalmasından kaynaklı alabalıkların yaşayamadığına değinen Elitaş, daha önce hayvanların dereden su içebildiğini fakat bunun şimdi mümkün olmadığını ifade etti. HES barajının altında 4 buçuk dönümlük arsası olduğunu belirten Elitaş, “Arsalarımıza su gelmiyor. Nereye başvursam bana su vermiyorlar. Son iki senedir buradan ürün alamıyorum. Sebze yetiştiriyordum şimdi onu da yapamıyorum" diye konuştu. Tarım yapabildiği dönem 150 küçükbaş hayvanı olduğunu dile getiren Elitaş, “Hayvanlarımı besleyemediğim için hepsini satmak zorunda kaldım. 'Suyu vereceğiz' diyorlar ama vermiyorlar" dedi. 

BALIKLAR STRESE GİRİYOR  

HES'e tepkili olan alabalık tesisi işletmecisi Tayyip Balka, su seviyesinde yaşanan ciddi düşüşü anlattı. Bir saat aralıklarla çaya su verildiğini aktaran Balka, bu durumun havuzlardaki su seviyesini de azalttığını ve balıkların ölümüne neden olduğunu kaydetti. Balka, “Ölen balıkları üniversiteye gönderdiğimiz zaman balıkların su çekildiği zaman strese girdiğini öğrendik. Elazığ’da bu balıkları inceleyen su ürünleri mühendisi, balıkların su seviyesinin azalıp artmasının devam etmesi durumunda bunun hep yaşanacağını söyledi. Balıklar strese giriyor ve solungaçları kırmızılaşıyor. Kırmızılaşınca da balıklar ölüyor” dedi. 

BİNLERCE BALIK ÖLDÜ

Şimdiye kadar binlerce balığın öldüğüne dikkati çeken Balka, balıkları kurtarmak için 1 milyon 300 bin TL'ye ilaç aldığını aktardı. Balka, buna rağmen balıklarını kurtaramadığını kaydetti. 70 bin TL zarar ettiğini paylaşan Balka, “Ne yapacağımızı bilmiyoruz. İşi bıraksak yapacak başka işimiz yok. Eğer bırakmayıp devam edersek de zarar etmekten başka seçenek yok. Mecbur işi bırakacağım. Arkadaşlarımızdan birisi zararı ile ilgili mahkemeye başvurdu. O benden daha fazla maddi zarara uğradı. O eğer mahkemeyi kazanırsa benim için de emsal olacak” diye belirtti. 

‘KİMSEDEN BEKLENTİMİZ YOK’

HES yapım sürecinde de suyun bulanık akmasından kaynaklı binlerce balığının öldüğünü kaydeden Balka, eski kaymakamın HES’e itiraz edenleri "bölücülük yapmak", "küstahlık yapmak" ile suçladığını söyledi. Kimseye güvenmediği için hiçbir yere müracaat etmediğini kaydeden Balka, şunları söyledi: “HES’lerin vatandaşa, yoksullara bir faydası yok. Zaten HES’lerin kimin olduğu, kime yarar sağladığı belli. Keşke hiç yapılmasaydı. Keşke devletin üreticilere bir katkısı olsaydı. Biz hiç olmazsa hem kendimiz kazanalım hem de topluma bir faydamız olsun. Fakat bizim şu an kimseden bir beklentimiz yok.”